1. Vẽ sơ đồ thể hiện những hiểu biết của em về Nguyễn Du
2. Những giá trị nổi bật về nội dung và nghệ thuật của Truyện Kiều
+ Giới thiệu được năm sinh, năm mất, tên tuổi, bối cảnh thời đại, quê quán, xuất thân, cuộc đời, tính cách con người… Đánh giá được những ảnh hưởng của các yếu tố trên với sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Du.
+ Giới thiệu được những nét khái quát về sáng tác của Nguyễn Du cả về chữ Hán và chữ Nôm, tác phẩm tiêu biểu.
+ Khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật.
+ Khẳng định vai trò, vị trí của Nguyễn Du trong đời sống văn học.
Trong gia đình nhà họ Vương có hai cô con gái đến tuổi cập kê, cô nào cũng xinh đẹp bội phần. Thúy Vân là em gái, có vẻ đẹp thật phúc hậu: khuôn mặt đầy đặn như vầng trăng đêm rằm, lông mày nở nang cân đối như đôi râu ngài, lời nói đoan trang, miệng cười tươi như hoa, giọng nói trong như ngọc, mái tóc dầy mượt mà như làn mây, nước da trắng ngần như tuyết. Vẻ đẹp của nàng đầy khả ái, phúc hậu, khiến thiên nhiên cảm mến và nhường nhịn cho nàng.
So với em gái, Thúy Kiều về cả tài cả sắc có lẽ đều là phần hơn. Nàng có đôi mắt diễm lệ, long lanh, trong trẻo như làn nước mùa thu. Đôi lông mày thanh tú, yểu điệu như dáng núi mùi xuân. Ở nàng toát lên vẻ đẹp đầy quyến rũ và sắc sảo, rực rỡ và đầy cuốn hút, vượt ra khỏi mọi khuôn mẫu của thiên nhiên, khiến cho thiên nhiên cũng đố kị, tức tối mà "hờn", mà "ghen" với nàng. Về tài năng, Kiều đều thông thạo. Nàng thông minh bẩm sinh, có tài làm thơ, vẽ, tài đàn “ăn đứt”, âm luật giỏi đến mức “làu bậc”, còn sáng tác nhạc “một thiên bạc mệnh”- chính là sự ghi lại tiếng lòng của một trái tim đa sắc đa cảm. Vẻ đẹp của Kiều là sự kết hợp giữa sắc, tài, tình. Đó quả là người con gái tuyệt sắc giai nhân và có tài năng thiên bẩm đáng trân trọng.
Cho câu thơ:
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
a. Chép chính xác theo bản in SGK Ngữ văn 9 tập một, bẩy câu thơ tiếp theo. Đoan thơ vừa chép nằm ở phần nào của Truyện Kiều?
b. Đoạn thơ vừa chép diễn tả tình cảm của ai với ai? Trình tự tâm trạng đó có hợp lý không? Vì sao?
c. Viết đoạn văn ngắn theo cách diễn dịch phân tích tâm trạng của nhân vật trữ tình trong đoạn thơ trên?
a. Đoạn thơ vừa chép nằm ở phần thứ 2 Gia biến và lưu lạc - trong TP Truyện Kiều.
b. Đoạn thơ diễn tả tình cảm nhớ thương Kim Trọng và cha mẹ của Thúy Kiều trong những ngày bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích.
- Trật tự tâm trạng nhớ thương của Thúy Kiều: Nhớ người yêu rồi mới nhớ cha mẹ. Mới đọc thì thấy không hợp lý vì đạo đức phong kiến phải đặt chữ hiếu lên hang đầu, nhưng đặt trong cảnh ngộ của Kiều là hợp lý.
- Kiều cảm thấy mình có lỗi với Kim Trọng vì đã phụ tình chàng, không giữ được lời hẹn ước với chàng Kim.
- Với cha mẹ, dù sao nàng cũng làm tròn chữ hiếu khi bán mình lấy tiền cứu cha và em.
Nhận xét về đoạn trích “Kiều ở lầu Ngưng Bích” (Truyện Kiều- Nguyễn Du), có ý kiến cho rằng: “ Ngòi bút của Nguyễn Du hết sức tinh tế khi tả cảnh cũng như khi ngụ tình. Cảnh không đơn thuần là bức tranh thiên nhiên mà còn là bức tranh tâm trạng. Mỗi biểu hiện của cảnh phù hợp với từng trạng thái của tình.”
Em hãy phân tích 8 câu thơ cuối của đoạn trích để làm sáng tỏ nhận định trên.
- Không gian mênh mông của cửa bể chiều hôm:
“Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?”
Gợi nỗi buồn, nỗi cô đơn vô định, gợi nỗi nhớ quê hương, gia đình, cha mẹ, gợi nỗi khao khát sum họp.
- Cảnh hoa trôi man mác trên ngọn nước mới sa.
“Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?”
Buồn về thân phận trôi nổi, không biết rồi sẽ trôi dạt về đâu, bị vùi dập ra sao. Lo lắng cho tương lai vô định
- Cảnh nội cỏ nhạt nhòa mệnh mông: “Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.”
Màu cỏ gợi sự úa tàn, buồn bã. Chán chường, vô vọng vì cuộc sống vô vị, tẻ nhạt, tương lai mờ mịt.
- Âm thanh dữ dội kết thúc đoạn thơ:“Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.”
Báo trước sóng gió, bão tố của cuộc đời sắp ập xuống Kiều, nàng kinh hoàng, khiếp sợ.
- Điệp ngữ: “Buồn trông” lặp đi lặp lại diễn tả nỗi buồn nhiều vẻ kéo dài, nặng nề trong lòng Kiều…
1. Học bài ở nhà
1. Về nhà viết thành bài văn hoàn chỉnh phân tích nghệ thuật tả cảnh ngụ tình 8 câu thơ cuối của đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích.
2. Học thuộc lòng các đoạn trích Chị em Thúy Kiều, Kiều ở lầu Ngưng Bích
- Hiểu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa của các đoạn trích.
- Liên hệ với những tác phẩm khác cùng đề tài viết về người phụ nữ trong XHPK.
3. Viết một đoạn văn phân tích một đoạn thơ mà em thích trong Truyện Kiều của Nguyễn Du.
2. Chuẩn bị bài mới
- Luyện tập về miêu tả và miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
Nhóm 1, 2. Viết đoạn văn so sánh chân dung hai chị em Thúy Kiều qua đoạn trích của Nguyễn Du và đoạn trích của Thanh Tâm Tài Nhân.
Nhóm 3, 4. Kể lại một sự việc vừa diễn ra ở địa phương em, trong đó có sử dụng yếu tố miêu tả.
- Tìm đọc trên sách, báo, mạng, trao đổi với người thân về Truyện Kiều của Nguyễn Du, ghi lại một số câu thơ hay có yếu tố miêu tả thiên nhiên, con người, tả cảnh ngụ tình (thuyết minh, bình, nghị luận chi tiết, hình ảnh trong Truyện Kiều mà em thích).
- Đọc lại các đoạn trích: Chị em Thúy Kiều, Kiều ở lầu Ngưng Bích hãy vẽ cảnh thiên nhiên hay nhân vật Thúy Kiều, Thúy Vân mà em thích?
Chân thành cảm ơn
các thầy cô giáo
và các em học sinh