lai tân
Hồ Chí Minh

@NGOTHUHUONG

Khởi ĐỘNG
Bác Hồ đã từng bôn ba khắp năm châu
bốn biển để tìm đường cứu nước. Em hãy
ra một số nơi Bác đã từng đặt chân đến

PHÁP

MỸ

ĐỨC

LIÊN XÔ

TRUNG QUỐC

THÁI LAN

ANH

BỒ ĐÀO NHA

AI CẬP

SINGAPORE

HOA KÌ

TÂY BAN NHA

BỈ

ĐỨC

...

BÀI 4: TIẾNG CƯỜI TRÀO PHÚNG TRONG THƠ

lai tân
Hồ Chí Minh

i

ÌM HIỂU CHUNG

1.ĐỌC VĂN BẢN
YÊU CẦU
• Đọc to rõ ràng, rành mạch
• Chú ý các từ khó được chú thích nghĩa ở chân
trang
• Cách ngắt nhịp, giọng đọc khoan thai nghẹ

Phiên âm

Dịch thơ

Giam phòng Ban trưởng thiên thiên đổ,

Ban trưởng nhà lao chuyên đánh

Cảnh trưởng tham thôn giải phạm tiền;

bạc,

Huyện trưởng thiêu đăng biện công sự,

Giải người, cảnh trưởng kiếm ăn

Lai Tân y cựu thái bình thiên

quanh;
Chong đèn, huyện trưởng làm công

Dịch nghĩa

việc,

Trời đất Lai Tân vẫn thái bình.
Ban trưởng nhà giam ngày ngày đánh bạc,

Cảnh trưởng tham lam ăn tiền phạm nhân bị
giải;
Huyện trưởng chong đèn làm việc công,

2. TÁC GIẢ

Hồ Chí Minh ( 1890 1969 )

Nhà cách mạng, lãnh tụ của

Quê: Nghệ An

lớn
Tác phẩm tiêu biểu:

Di sản văn học phong
phú gồm: Văn chính
luận, truyện kí, thơ ca,...

Việt Nam. Nhà văn, nhà thơ

Nhật kí trong tù, Tuyên
ngôn độc lập, Lời kêu
gọi toàn quốc kháng
chiến, Không có gì quý
hơn độc lập tự do,...

3. TÁC PHẨM
THỂ LOẠI

XUẤT XỨ

Thất ngôn tứ tuyệt

Bài thứ 96 của tập thơ

Đường Luật

Nhật Ký Trong Tù

BỐ CỤC
:
1
N
Ầ
H
P
3 câu thơ
ù
t
à
h
n
i
ạ
l
n
u
a
ầ
u
đq
Bộ máy
vô
,
t
á
n
i
ố
h
t
n
â
T
i
La
trách nhiệm

PHẦN 2:
Còn lại
Lời kết luận, nhận
xét ,đánh giá của
tác giả

@NGOTHUHUONG

iI
KHÁM PHÁ VĂN
BẢN

1.Đặc điểm thi luật của bài thơ
Yếu tố

Thể

nhận

thơ
Thất ngôn tứ tuyệt Đường
Luật

biết
• Bài thơ có 4 câu, mỗi câu có 7 chữ
• Các câu 2, 4 hiệp vần với nhau ở các
chữ cuối
• Nguyên tác luật bằng, bài thơ dịch
luật trắc
• Niêm: Giữa câu 2 và câu 3
• Nhịp: Câu thơ được ngắt chẵn trước ,
lẻ

2. Thực trạng bộ máy quan lại ở Lai Tân
Phiên âm

Dịch thơ

Giam phòng Ban trưởng thiên thiên đổ,

Ban trưởng nhà lao chuyên đánh bạc,

Cảnh trưởng tham thôn giải phạm tiền;

Giải người, cảnh trưởng kiếm ăn

Huyện trưởng thiêu đăng biện công sự,

quanh;

Lai Tân y cựu thái bình thiên

Chong đèn, huyện trưởng làm công
việc,

Dịch nghĩa

Trời đất Lai Tân vẫn thái bình.

Ban trưởng nhà giam ngày ngày đánh bạc,
Cảnh trưởng tham lam ăn tiền phạm nhân bị
giải;
Huyện trưởng chong đèn làm việc công,

• Các nhân vật được nhắc đến:

Ban trưởng

Cảnh trưởng

Những người đại diện cho chính quyền
Tưởng Giới Thạch đương thời, thuộc
giai tầng thống trị trong xã hội

Huyện trưởng

Mục đích của công việc đáng ra phải làm
theo chức trách là giữ trật tự,an ninh cho xã
hội

• Mục đích những việc thường làm trên thực tế
Ban trưởng

Cảnh trưởng

thiên thiên
ngày ngàyđổ:
đánh bạc
tham thôn giải phạm
ăn tiềntiền
của phạm
nhân

Huyện trưởng

thiêu đăng biện

công sự
• Năng lực kém, nên có làm việc tận khuya thì sự thối nát,
mục ruỗng trong bộ máy cai trị địa phương vẫn không
thay đổi
• “ công việc” mà ông ta làm tận khuya không phải là việc
tốt cho dân, mà là việc hút thuốc phiện

Những
người thực
thi công lí
nhưng lại
làm những
việc trái
chức
trách,
nhiệm vụ,
trái luật
pháp

• Giọng điệu trào phúng

Hai câu thơ đầu

Câu thứ ba

giọng điệu đả

mỉa mai, châm

kích

biếm

Tác giả hướng tiếng cười phê phán vào giai tầng
thống trị trong xã hội để châm biếm, đả kích, tố
cáo tình trạng mục nát “ nhà dột từ nót” mà tác giả
đã chúng kiến ở Lai Tân thời bấy giờ

3. Lời kết luận, nhận xét, đánh giá của tác
giả ( câu thơ cuối )
Phiên
âm
Dịch
nghĩa
Dịch
thơ

Lai Tân y cựu thái bình
thiên
Lai Tân vẫn thái bình như
xưa
Trời đất Lai Tân vẫn thái
bình

3. Lời kết luận, nhận xét, đánh giá của tác
giả ( câu thơ cuối )
• Câu thơ kết luận một cách đầy
thâm thúy, đầy ý vị
• Hai chữ “thái bình” vừa miêu tả
được vẻ bề ngoài yên tĩnh, tốt đẹp
gải tạo, vừa là cách nói ngược để
tạo tiếng trào phúng, châm biếm
nhự nhàng mà sâu cay

iIi
Tổng kết

Nghệ Thuật
Đối giữa hình thức, hành động và bản chất, vị
- Nghệ thuật đối:
trí của các nhân vật
- Ngôn ngữ:

Thể hiện sự đả kích, mang tính suồng sã
( kiếm ăn, đánh bạc, …

Mỉa mai, châm biếm,….
- Giọng điệu thơ:

Nội dung
- Bài thơ tái hiện lại cảnh cuộc sống – xã hội ở Lai Tân qua chi
tiết những quan lại, bộ máy chính quyền ở đây: thối nát, lợi
dụng chức quyền để làm hại nhân dân
- Bài thơ thể hiện tiếng cười châm biếm, đả kích, sâu cay
đối với những giả dối còn đang tồn tại trong xã hội Lai
Tân đương thời

Cách đọc hiểu thơ trào phúng
- Xác định được đối tượng trào phúng và tiếng cười trào phúng (
hài hước, mỉa mai, châm biếm, đả kích)
- Xác định nghệ thuật xây dựng tiếng cười trào phúng: Nói quá, ẩn
dụ, …
- Liên hệ, thay đổi cách sống, cách nhìn nhận vấn đề

iv
LUYỆN TẬP
@NGOTHUHUONG

Sắc thái châm biếm, mải mai của bài thơ thể hiện qua
câu thơ nào ?

A. Ban trưởng nhà lao chuyên đánh
bạc
B. Giải người, cảnh trưởng kiếm ăn
quanh
C. Chong đèn, huyện trưởng làm công
việc,
D. Trời đất Lai Tân vẫn thái
bình.

Ban trưởng ở nhà lao Lai Tân có tật xấu nào ?

A. Háo
sắc
B. Hút thuốc
phiện

C. Đánh
bạc
D. Ăn hối
lộ

Ý nghĩa của câu thơ “ Trời đất Lai Tân vẫn thái bình ”

A. Khen ngợi những việc làm của quan lại Lai
Tân
B. Ca ngợi sự cần mẫn “ làm công việc” của huyện
trưởng
C. Thể hiện sự phê phán, mỉa mai của
tác giả
D. Phản ánh hiện thực xã hội Lai Tân thái
bình

Nhà thơ tố cáo tội nào của tên huyện trưởng ?

A. Đánh
bạc
B. Vòi vĩnh, nhũng nhiễu, ăn
hối lộ
C. Quan liêu, vô trách
nhiệm
D. Ăn
cắp

Câu thơ cuối của bài thơ bộc lộ thái độ gì cảu tác giả ?

A. Châm biếm, đả kích, mỉa
mai
B. Ca ngợi, tự
hào
C. Trân trọng, biết
ơn

V
ViếT kết nối
Với đọc

Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) làm rõ chất trào
phúng nhẹ nhàng mà sâu cay của bài thơ Lai Tân qua
lời nhận xét: “Trời đất Lai Tân vẫn thái bình”.

Gợi ý:
Yêu cầu:
- Hình thức: Đoạn văn dung lượng khoảng 7 – 9 câu
- Nội dung: Làm rõ chất trào phúng nhẹ nhàng mà sâu cay của bài
thơ Lai Tân qua lời nhận xét: “Trời đất Lai Tân vẫn thái bình”
+ Cách sử dụng từ ngữ “trời đất ”, “vẫn', “thái
bình” và tác dụng của các từ ngữ ấy
+ Ý nghĩa của từ “thái bình” trong câu thơ

Đoạn văn tham khảo:
“Lai Tân" là một bài thơ nhằm tố cáo cái hiện thực xấu xa, thối nát
của xã hội Trung Quốc thời ấy. Bài thơ cũng là tiếng cười châm
biếm của nhà thơ về những “con người" trong đám chức sắc ở Lai
Tân mà nhà thơ nhìn thấy. Câu thơ toát lên một nụ cười châm biếm
nhẹ nhàng mà sâu sắc. Nhà thơ như hỏi một cách bâng quơ: Lai
Tân với hệ thống quan lại và chính quyền như vậy, thế mà vẫn thái
bình như xưa". Cách mỉa mai, châm biếm của tác giả “'Ngục trung
nhật kí” là thế! Tính “hướng nội" của “Nhật kí trong tù” được thể
hiện rất rõ về mặt đặc điểm thể loại, nó vừa là nhật kí lại vừa là
thơ, chủ yếu là thơ trữ tình, tác giả viết cho mình, để mà suy
ngẫm, để mà chiêm nghiệm, "Vừa ngẫm vừa đợi đến ngày tự do".
Vì thế, bài thơ “Lai Tân" tuy có nêu ra ba chân dung về Ban trưởng,
Cảnh trưởng, Huyện trưởng tiêu biểu cho cái xấu xa, đồi bại của
bọn quan lại chính quyền Tưởng Giới Thạch thuở ấy.

Chúc
các em
học tốt
@NGOTHUHUONG