KIỂM TRA KIẾN THỨC CŨ
Trong tác phẩm Truyện Kiều đã viết:
“Tưởng người dưới nguyệt chén đồng.”...
a/ Đọc thuộc 7 câu thơ tiếp theo câu thơ trên.
b/ Những câu thơ trên trích trong đoạn thơ có tên là gì? Do ai viết? Nêu ngắn gọn giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ vừa chép?
c/ Em hiểu từ “chén đồng” trong đoạn thơ trên như thế nào?
d/ Nêu dụng ý nghệ thuật của tác giả khi sử dụng từ “tưởng” và “xót” trong đoạn thơ trên.
c/ Chén đồng: Chén rượu thề nguyền cùng lòng cùng dạ với Kim Trọng
d/ - Từ “tưởng” gợi lên được nỗi lòng khắc khoải, nhớ mong về người cũ tình xưa của Thúy Kiều. Trong lòng nàng luôn thường trực nỗi nhớ người yêu đau đớn, dày vò tâm can.
- Từ “xót” tái hiện chân thực nỗi đau đớn đến đứt ruột của Kiều khi nghĩ về cha mẹ. Nàng không thể ở cạnh báo hiếu cho cha mẹ, nàng đau đớn tưởng tượng ở chốn quê nhà cha mẹ đang ngóng chờ tin tức của nàng.
lụC VÂN TIÊN CứU KIềU NGUYệT NGA
Trích truyện Lục Vân Tiên - Nguyễn Đình Chiểu
Tiết 30,31,32
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
Tiết 30,31,32: Văn bản: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
Tiết 30,31,32: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
1.Tác giả:


Nguyễn Đình Chiểu ( 1822 – 1888) còn gọi Đồ Chiểu. Quê ở Gia Định.
- Cuộc đời:
+ Gặp nhiều trắc trở gian truân.
+ Là tấm gương sáng chói về nghị lực sống để cống hiến cho đời, về lòng yêu nước và tinh thần bất khuất chống giặc ngọai xâm.
I. Tìm hiểu chung:
Ông vừa là nhà giáo , thầy thuốc , nhà thơ. Ở cương vị nào ông cũng làm việc hết mình và đều là tấm gương sáng cho đời.
+ Là thầy giáo danh tiếng của cụ Đồ Chiểu vang khắp miền Lục tỉnh Nam Kì.
+ Là thầy thuốc ông hết long cứu nhân độ thế.
+ Là nhà thơ ông để lại cho đời bao trang thơ bất hủ.
KHU TƯỞNG NIỆM NHÀ THƠ NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU
Quang cảnh Mộ Nguyễn Đình Chiểu
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
Tiết 30,31,32: Văn bản: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
I. Tìm hiểu chung:
1.Tác giả:
-Sự nghiệp:
+Truyền bá đạo lí làm người như Truyện Lục Vân Tiên…
+Cổ vũ lòng yêu nước, ý chí cứu nước như Chạy giặc, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc…
+Truyện thơ dài như Ngư Tiều Y thuật vấn đáp
Cụ Đồ Chiểu (1822-1888)
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
Tiết 30,31,32: Văn bản: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
I. Tìm hiểu chú thích:
2.Tác phẩm:
-Truyện thơ Nôm, gồm 2082 câu lục bát, ra đời vào khoảng đầu những năm 50 của thế kỉ XIX
-Tóm tắt gồm 4 phần
Tóm tắt: 4 phần
+ Lục Vân Tiên đánh cuướp cứu Kiều Nguyệt Nga.
+ Lục Vân Tiên gặp nạn và đuược cứu.
+ Kiều Nguyệt Nga gặp nạn và đưuợc cứu
+ Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga gặp lại và sum vầy.
*Kết cấu tác phẩm
- Kết cấu truyện Lục Vân Tiên theo kiểu truyền thống của loại truyện Phương Đông , nghĩa là theo từng chương hồi , xoay quanh diễn biễn của cuộc đời của các nhân vật chính.
Vd: Chuyện nàng sau hãy còn lâu
Chuyện chàng xin nối thứ đầu chép ra
…………………………………………….
Đoạn này đến thứ Nguyệt Nga.
Mục đích : Truyền dạy đạo lí con người:
+ Xem trọng tình nghĩa giữa con người với con ngườinhư tình mẹ con, vợ chồng, tình bạn , cưu mang con người trong lúc hoạn nan.
+ Đề cao tinh thần nghĩa hiệp : sẵn sang cứu khốn , phò nguy
+ Thể hiện khát vọng của nhân dân hướng tới công bằng và điều tốt đẹp cho cuộc đời.
- Ở thời đại đó , chế độ phong kiến khủng hoảng nghiêm trọng , kỉ cương trật tự xã hội lỏng lẻo, đạo đức suy đồi . Một tác phẩm như thế đã đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân . Cho nên khi mới ra đời , truyện Lục Vân Tiên được nhân dan Nam Bộ tiếp nhận nồng nhiệt .
- Truyện nôm mang tính chất để kể nhiều hơn là đọc và kể. Vì thế khi vào nhân dân nó dễ dàng biến thành những hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian như: kể thơ, nói thơ, hát Vân Tiên .
- Kể kết hợp qua hành động của nhân vật : cử chỉ, lời nói, hành động….tạo nên sự sinh động cho tác phẩm.
14

Yếu tố trùng hợp:
Việc bỏ thi về chịu tang, bị đau mắt, bị mù.
Bị bội hôn.
Về sau đều gặp lại cuộc hôn nhân tốt đẹp (Lục Vân Tiên với Kiều Nguyệt Nga, còn Nguyễn Đình Chiểu với cô Năm Điền)
Sự khác biệt:
Lục Vân Tiên được tiên cho thuốc sáng mắt lại, tiếp tục đi thi đỗ Trạng Nguyên, cầm quân đánh giặc thắng lợi.
Nguyễn Đình Chiểu vĩnh viễn là bóng tối.
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Lục Vân Tiên đánh cuướp:
Tiết 30,31,32: Văn bản: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
1. Lục Vân Tiên đánh cưuớp:
Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: "Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân."
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
"Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trưuớc gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng."
Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đuương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quang guươm giáo tìm đàng chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong."
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Lục Vân Tiên đánh cuướp:
Tiết 30,31,32: Văn bản: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
+ Bẻ cây, xông vô
+ Kêu rằng: hung đồ, hại dân
+ Tả đột hữu xông
- Lục Vân Tiên
? Don d?c, dung c?m
- Hình ảnh Lũ cuướp:
1. Lục Vân Tiên đánh cưuớp:
Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: "Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân."
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
"Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trưuớc gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng."
Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đuương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quang guươm giáo tìm đàng chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong."
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Lục Vân Tiên đánh cuướp:
* Kết quả:
Tiết 30,31,32: Văn bản: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
+ Bẻ cây, xông vô
+ Kêu rằng: hung đồ, hại dân
+ Tả đột hữu xông
- Lục Vân Tiên
? Don d?c, dung c?m
+ Mặt đỏ phừng phừng
- Hình ảnh Lũ cuướp:
+ Vây bốn phía
? Hung dữ, đông
1. Lục Vân Tiên đánh cưuớp:
Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: "Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân."
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
"Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trưuớc gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng."
Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đuương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quang guươm giáo tìm đàng chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong."
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Lục Vân Tiên đánh cuướp:
Tiết 30,31,32: Văn bản: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
+ Bẻ cây, xông vô
+ Kêu rằng: hung đồ, hại dân
+ Tả đột hữu xông
- Lục Vân Tiên
? Don d?c, dung c?m
+ Mặt đỏ phừng phừng
- Hình ảnh Lũ cuướp:
+ Vây bốn phía
? Hung dữ, đông
* Kết quả: b?n lõu la b?n phớa v? tan, bo? chạy, thân vong
1. Lục Vân Tiên đánh cưuớp:
Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô.
Kêu rằng: "Bớ đảng hung đồ,
Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân."
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
"Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây.
Trưuớc gây việc dữ tại mầy,
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng."
Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đuương Dang.
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quang guươm giáo tìm đàng chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong."
Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga
II. Tìm hiểu văn bản:
1. Lục Vân Tiên đánh cuướp:
NT: Kể nhanh ngắn gọn, so sánh, tương phản
? Là một thuư sinh nhưung có khí phách anh hùng, muu trớ coi trọng lẽ phải, dũng cảm, hiệp nghĩa.
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
- Lục Vân tiên là nhân vật lí tưởng của tác phẩm ( Thể hiện lí tưởng thẩm mĩ của tác giả về con người trong cuộc sống đời thường) Đây là chàng trai vừa rồi trường học bước vào đời ,16 tuổi lòng đầy hăm hở muốn lập công :” danh đanh tôi đang rạng , tiếng thầy bay xa” Chàng cũng mong thi thố tài năng , cứu người, giúp đời. Gặp tình huống “ bất bằng ” này là một thử thách đàu tiên , cũng là cơ hội đề hành động cho chàng . Hành động đánh cướp trước hết bộc lộ tính cách anh hùng , tài năng và tấm lòng vị nghĩa của Vân Tiên.
-Hình ảnh Vân Tiên trong trận đánh cướp được miêu tả thật đẹp – vẻ đẹp của người dung tướng theo phong cách văn chương xưa nghĩa là so sánh những mẫu lí tưởng như Triệu Tử Long.
- Hành động của Vân Tiên chứng tỏ cái đức của con người “ vị nghĩa vong thân” (Vì việc nghĩa quên thân mình )
=> Cái tài của bậc anh hung và sức mạnh bênh vực kẻ yếu chiến thắng những thế lực tàn bạo.
.Khoan khoan ngồi đó chớ ra,
Nàng là phận gái, ta là phận trai..
. Vân Tiên nghe nói liền cuười:
Làm ơn há dễ trông nguười trả ơn.
... Nhớ câu kiến nghĩa bất vi,
Làm nguười thế ấy cũng phi anh hùng.
2/ Lu?c Võn Tiờn cuư xử với Kiều Nguyệt Nga:
Chàng hỏi han ân cần, an ủi,
giữ đúng phép t?c gia giáo, từ
chối sự trả ơn.
-> Là ngưuời chính trực, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài, từ tâm nhân hậu
Tiết 30,31,32: Văn bản: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
2/ Lu?c Võn Tiờn cưu xử với Kiều Nguyệt Nga:
Chàng hỏi han ân cần, an ủi, giữ đúng
phép t?c gia giáo, từ chối sự trả ơn.
-> Là ngưuời chính trực, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài, từ tâm nhân hậu
Quan niệm lẽ sống của nguười anh
hùng:
Nhớ câu kiến nghĩa bất vi,
Làm nguười thế ấy cũng phi anh hùng.
>Lục Vân Tiên là hình ảnh đẹp, lý
tưuởng, tác giả gửi gắm niềm tin và
khát vọng về trang anh hùng vì dân
dẹp loạn.
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
Tiết 30,31,32: Văn bản: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
- Thái độ của Lục Vân Tiên ứng xử với Kiều Ngật Nga sau khi đánh cướp lại bộc lộ tư cách con người chính trực, hào hiệp, , trọng nghĩa khinh tài , cũng rất từ tâm nhân hậu.
+ Chàng giữ phép tắc : Nam nữ thụ thụ bất thân:
“ Nàng là phận gái – ta là phận trai”. Đây là quan niệm của lễ giáo phong kiến.
+ Chành từ chối việc tạ ơn của Nguyệt Nga: “Làm ơn há dễ trông người trả ơn ”.
=> Dường như đối với Vân Tiên làm việc nghiwx như một bổn phận một lẽ tự nhiên của con người trọng nghĩa khinh tài ấy không coi đó là một công trạng. Đó là cách ứng xử mang tinh thần nghĩa hiệp của bậc anh hung hảo hán.
3. Nhân vật Kiều Nguyệt Nga:
Thưua rằng: Tôi Kiều Nguyệt Nga,
Con này tì tất tên là Kim Liên.
Quê nhà ở qu?n Tây Xuyên,
Cha làm tri phủ ở miền Hà Khê.
Sai quân đem bức thơ về,
Rước tôi qua đó định bề nghi gia.
Làm con đâu dám cãi cha,
Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành.
.Trưuớc xe quân tử tạm ngồi,
Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thuưa.
- Tự giới thiệu về mình.
-> Cách xuưng hô: dịu dàng, khiêm nhuường, mực thưuớc.
- Quân tử- tiện thiếp.
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
Tiết 30,31,32: Văn bản: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
3/ Nhân vật Kiều Nguyệt Nga:
- Tự giới thiệu về mình.
-> Cách xuưng
hô dịu dàng, khiêm nhuường, mực thu?c.
- Quân tử- tiện thiếp
Quê nhà ở quận TâyXuyên,
Cha làm tri phủ ở miền Hà Khê.
Làm con đâu dám cãi cha,
Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành.
.Lâm nguy chẳng gặp giải nguy,
Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi
Truước xe quân tử tạm ngồi,
Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thuưa.
Hà Khê qua đó cũng gần,
Xin theo cùng thiếp đền ân cho chàng.
-> Một cô gái khuê các, hiền hậu, nết na, có học thức, có hiếu, có giáo dục, trọng ân nghĩa.
(Trích “Truyện Lục Vân Tiên” của Nguyễn Đình Chiểu)
Tiết 30,31,32: Văn bản: LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
2. Ý nghĩa:

- Nhân vật chủ yếu được miêu tả qua hành động, cử chỉ, lời nói.
- Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, gần với lời nói thông thường mang màu sắc Nam Bộ rõ nét, phù hợp với diễn biến tình tiết truyện.

Đoạn trích ca ngợi phẩm chất cao đẹp của hai nhân vật Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga và khát vọng hành đạo giúp đời của tác giả.
1. Những yếu tố nghệ thuật nào làm nên sự thành công của văn bản?
A. Khắc hoạ nhân vật chủ yếu qua phuương diện hành động, cử chỉ, lời nói.
B. Ngôn ngữ đối thoại mộc mạc, bình dị, mang màu sắc của địa phuơng Nam Bộ.
C. Ngôn ngữ thơ đa dạng, phù hợp với diễn biến tình tiết.
D. Tất cả các ý trên.
2. Dòng nào sau đây nói đúng, đủ nhất về nội dung của đoạn trích?
A. Khắc hoạ phẩm chất đẹp đẽ của nhân vật Lục Vân Tiên: Tài ba, dũng cảm, trọng nghĩa khinh tài.
B. Khắc hoạ phẩm chất đẹp đẽ của nhân vật Kiều Nguyệt Nga: Hiền hậu, nết na, ân tình.
C. Thể hiện khát vọng hành đạo giúp đời của tác giả.
D. Cả 3 ý kiến trên.
Câu 1: Hành động Lục Vân Tiên đánh cưuớp cứu Kiều Nguyệt Nga đã thể hiện vẻ đẹp nào của Lục Vân Tiên?
a. Có tính cách anh hùng.
b. Có tài năng
c. Có tấm lòng vị nghĩa
d, Cả a,b,c đều đúng
Bài tập ¸
Câu 2: Hai câu thơ:
"Vân Tiên tả đột hữu xông,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Duong Dang." sử dụng phép tu từ nào?
Chọn phuương án trả lời đúng:
a. Nhân hoá
b. ẩn dụ
c. So sánh
d, Nói quá