Mời các em cùng nghe một bài hát và nêu những cảm nhận của em về giai điệu và ca từ của bài hát này.
Hoạt động KHỞI ĐỘNG
VĂN BẢN:
MÙA XUÂN NHO NHỎ
- Thanh Hải -
TÌM HIỂU CHUNG
I
ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
II
TỔNG KẾT
III
LUYỆN TẬP
IV
VĂN BẢN:
MÙA XUÂN NHO NHỎ
- Thanh Hải -
I.
Tìm hiểu chung
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả:
- Thanh Hải (1930 – 1980)
- Tên thật Phạm Bá Ngoãn
- Quê: huyện Phong Điền Thừa Thiên – Huế.
- Cây bút có công lớn trong việc xây dựng nền VHCM Miền Nam trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ.
- Phong cách sáng tác: Ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhạc điệu, cảm xúc chân thành, thắm thiết.
Tác phẩm chính
1962
Tập 1: 1970
Tập 2: 1975
1977
1982
a. Hoàn cảnh sáng tác:
Tháng 11/ 1980 khi tác giả đang nằm trên giường bệnh. Bài thơ là những dòng chữ cuối cùng mà nhà thơ để lại.
2. Tác phẩm:
MÙA XUÂN NHO NHỎ
THANH HẢI
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao…
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc

Mùa xuân ta xin hát
Câu nam ai, nam bình
Nước non ngàn dặm tình
Nước non ngàn dặm mình
Nhịp phách tiền đất Huế
Đất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước
c. Ý nghĩa nhan đề
- Nghĩa thực: Gợi về mùa xuân của đất trời, của thiên nhiên vũ trụ
- Nghĩa ẩn dụ: bài thơ thể hiện khát vọng lí tưởng muốn cống hiến tất cả những gì đẹp đẽ nhất, tinh túy nhất cho cuộc đời, quê hương, đất nước của nhà thơ.
b. Thể loại – PBBĐ
- Thể loại : thơ 5 chữ
- Phương thức: biểu cảm.
2. Tác phẩm:
Khổ thơ đầu
BỐ CỤC
Cảm xúc trước mùa xuân
của thiên nhiên đất trời
Khổ 2 và 3
Mùa xuân của đất nước,
con người
Khổ 4 và 5
Suy nghĩ và ước
nguyện của nhà thơ
Lời ngợi ca quê
hương đất nước
Khổ thơ cuối
1
2
3
4
II.
Đọc hiểu văn bản
1. Khổ 1: Mùa xuân của thiên nhiên
Nhà thơ đã miêu tả những gì trong đoạn thơ này? Những từ ngữ nào cho em biết điều đó?
Để đặc tả cánh chim giữa bầu trời, nhà thơ cũng đã tạo ra một lối diễn đạt độc đáo nào? Tác dụng?
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Hình ảnh
Âm thanh
- Dòng sông
- Bông hoa
- Chim
Bình dị, quen thuộc
Màu sắc
 Gợi không gian rộng lớn, khoáng đạt
Xanh, tím
Tươi sáng, hài hòa
Tiếng chim hót
Tươi vui, rộn ràng, náo nhiệt
Bức tranh thiên nhiên vô cùng tươi đẹp , tràn đầy sức sống và đậm phong vị xứ Huế.
Mọc
(NTTT đảo ngữ)
Nhấn mạnh, gợi cảm nhận về sự vận động, sinh sôi, sức sống mãnh liệt của thiên nhiên mùa xuân
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.
- ơi, chi
Âm sắc ngọt ngào của người con xứ Huế
- Hứng
Đón nhận một cách nâng niu, trân trọng
- NTTT: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

? Em hiểu thế nào về “ Giọt long lanh” ?
A. Giọt mưa xuân.
B. Giọt âm thanh của tiếng chim.
C. Giọt sương mùa xuân.
D. Ý kiến của riêng em.
 Cảm xúc say sưa, ngây ngất
 Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống thiết tha.
2. Khổ 2+3: Mùa xuân của đất nước
Thảo luận, hoàn thiện phiếu bài tập số 2
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.
1. Những hình ảnh thơ sau tượng trưng cho điều gì?
- Người cầm súng: …………………………………………..
- Người ra đồng: ……………………………………………..
- Lộc: …………………………………………………………
- Lộc giắt đầy và trải dài: ……………………………………
2. Biện pháp nghệ thuật nào được nhà thơ sử dụng nhiều trong đoạn 2 Trong đoạn thơ này, ý nghĩa của các từ sau là gì?
- Tất cả: ………………………………………………………
- Hối hả: ………………………………………………………
- Xôn xao: ……………………………………………………
Bảo vệ tổ quốc
Lao động dựng xây đất nước
Người cầm súng
Người ra đồng
Lộc
giắt đầy
trải dài
Sức sống, sức xuân mạnh mẽ, căng tràn trên mọi miền đất nước.
Nghệ thuật
Mùa xuân
Lộc
Tất cả như
Hối hả
Xôn xao
Điệp
 Nhấn mạnh sức sống, sức xuân mạnh mẽ và khí thế khẩn trương của quê hương đất nước
 Tạo âm hưởng vui tươi, rộn ràng
Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
 Lẽ sống thủy chung tình nghĩa, uống nước nhớ nguồn.
 Thái độ của nhà thơ: Vừa trân trọng tự hào lại vừa trĩu nặng yêu thương bởi những thăng trầm gian khổ mà dân tộc ta đã phải trải qua.
- Bề dày lịch sử dựng nước và giữ nước với biết bao gian khổ thăng trầm
THẢO LUẬN NHÓM
Phát hiện nghệ thuật tu từ nổi bật trong hai câu thơ sau và chỉ ra tác dụng biểu cảm của nó.
“ Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.”
THỜI GIAN
1 : 00
0 : 59
0 : 58
0 : 57
0 : 56
0 : 55
0 : 54
0 : 53
0 : 52
0 : 51
0 : 50
0 : 49
0 : 48
0 : 47
0 : 46
0 : 45
0 : 44
0 : 43
0 : 42
0 : 41
0 : 40
0 : 39
0 : 38
0 : 37
0 : 36
0 : 35
0 : 34
0 : 43
0 : 32
0 : 31
0 : 30
0 : 29
0 : 28
0 : 27
0 : 26
0 : 25
0 : 24
0 : 23
0 : 22
0 : 21
0 : 20
0 : 19
0 : 18
0 : 17
0 : 16
0 : 15
0 : 14
0 : 13
0 : 12
0 : 11
0 : 10
0 : 09
0 : 08
0 : 07
0 : 06
0 : 05
0 : 04
0 : 03
0 : 02
0 : 01
0 : 00
HẾT GIỜ
“ Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.”
NTTT SO SÁNH
-Khẳng định sự trường tồn, phát triển bền vững và tương lai tươi sáng của đất nước.
 Thể hiện tình yêu, niềm tự hào và tin tưởng của nhà thơ dành cho đất nươc.
- “cứ đi lên”: quyết tâm cao độ, hiên ngang tiến lên phía trước dù còn bao gian khổ.
+ Đất nước ta vừa ra khỏi 2 cuộc chiến tranh biên giới.
+ Nền kinh tế bao cấp còn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém.
Năm 1980
+ Chiến tranh khiến cho cơ sở vật chất bị phá hủy, nền kinh tế kiệt quệ, đời sống nhân dân vô cùng đói khổ.
3. Khổ 4+5: Ước nguyện của nhà thơ
Thảo luận theo bàn, hoàn thiện phiếu bài tập số 3
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca
Một nốt trầm xao xuyến
- Sử dụng đại từ “ta” bộc lộ một cách trực tiếp tâm niệm của nhà thơ.
- Điệp cấu trúc ngữ pháp “ta làm...ta nhập...” được đặt ở vị trí đầu của 3 câu thơ đã khiến cho nhịp điệu thơ trở nên nhẹ nhàng, khiến cho câu thơ như một lời thủ thỉ tâm tình về ước nguyện hóa thân, hiến dâng cho quê hương, đất nước của nhà thơ.
- Hình ảnh: “con chim hót”, “cành hoa”, “nốt trầm xao xuyến” là giản dị, thật hàm xúc
Có sự đối ứng chặt chẽ với những hình ảnh mở đầu của bài thơ.
Gợi liên tưởng đến mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng, giữa con người và đất nước.
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc
- “Một mùa xuân nho nhỏ” là hình ảnh ẩn dụ đặc sắc của bài thơ
- Từ láy “nho nhỏ” thể hiện ước muốn khát vọng khiêm tốn, giản dị và những gì đẹp đẽ, tinh túy nhất của cuộc đời con người để góp cho mùa xuân đất nước.
- Tính từ “lặng lẽ” cho thấy vẻ đẹp của một tâm hồn, lối sống và nhân cách.
- Nghệ thuật điệp cấu trúc “dù là...dù là...” kết hợp với hình ảnh tương phản “tuổi hai mươi” và “khi tóc bạc”
-> Khẳng định sự tồn tại bền vững của những khát vọng sống, lí tưởng sống là cống hiến, hi sinh.
Tình yêu đời, yêu cuộc sống trỗi dậy mãnh liệt, trở thành khúc hát tâm tình trong những dòng thơ cuối. Khúc hát đó thật cảm động, cao quý và đáng trân trọng biết bao
Cảm xúc của cá nhân trước mùa xuân thiên nhiên
Tôi
Vừa là số ít, vừa là số nhiều. Ước nguyện của tác giả cũng là ước nguyện chung của mọi người
Ta
Mùa xuân bé nhỏ của cá nhân góp phần làm nên mùa xuân rộng lớn của cuộc đời. Đó là quan niệm: Sống là để cống hiến  Khát vọng thời đại
MXNN
4. Khổ 6: Lời ngợi ca quê hương, đất nước
1. Tình cảm của nhà thơ và hình ảnh quê hương xứ Huế được thể hiện qua các chi tiết nào?
Mùa xuân ta xin hát 
Câu Nam ai, Nam bình 
Nước non ngàn dặm mình 
Nước non ngàn dặm tình 
Nhịp phách tiền đất Huế...
2. Nêu các BPNT được dùng trong khổ thơ cuối và cho biết tác dụng
- Ta xin hát
Nam ai
Nam bình
- Nghệ thuật: Lặp cấu trúc, vần bằng (bình, mình, tình…)
 Tình cảm thiết tha, trìu mến
1. Tác giả
(1930 -1980)
Xứ Huế là 1 dải đất miền Trung không chỉ nổi tiếng là nơi tập trung nhiều đền đài lăng tẩm của các vua triều Nguyễn mà còn là vùng đất có thiên nhiên tươi đẹp thơ mộng; con người Huế hiền hòa, tâm hồn mộc mạc và rất đằm thắm.
III.
Tổng kết
Nghệ thuật
Hình ảnh, ngôn ngữ giản dị, trong sáng, giàu giá trị biểu cảm…
01
02
03
Giọng thơ ngọt ngào, tha thiết, vui tươi…
Nghệ thuật tu từ ẩn dụ, điệp ngữ, đảo ngữ được sử dụng hiệu quả…
Nội dung
- Bức tranh mùa xuân của thiên nhiên, mùa xuân đất nước vô cùng tươi đẹp, tràn đầy sức sống..
01
02
Tâm hồn nhạy cảm, tình yêu thiên nhiên, đất nước, yêu cuộc sống thiết tha và niềm tự hào, tin tưởng của nhà thơ dành cho quê hương đất nước
Ý nghĩa
Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân thiên thiên, đất nước và khát vọng được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời.
Hướng dẫn tự học
Học thuộc bài thơ
Tìm nghe bài hát Tự nguyện (Trương Quốc Khánh) và Khát vọng (Phạm Minh Tuấn) và tìm điểm chung về nội dung của hai bài hát với bài thơ vừa học.
Từ những hiểu biết của mình và những hiểu biết về nhà thơ và bài thơ, em hãy viết một bài văn về lẽ sống đẹp.
Soạn bài “Viếng lăng Bác”