THẦN

TRỤ TRỜI

Bài 1. Tạo lập thế giới

CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

Văn bản 1

ĐỌC
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

MỤC TIÊU BÀI HỌC

Học sinh vận dụng tri thức Ngữ văn để:

1

Chỉ ra các chi tiết về không gian, thời gian của câu chuyện

Tóm tắt quá trình tạo lập nên trời và đất của nhân vật thần Trụ Trời và nêu nội dung bao quát câu chuyện

Nhận xét về cách giải thích quá trình tạo lập thế giới của tác giả dân gian

Học sinh liên hệ với truyền thuyết có cùng nội dung và so sánh giữa truyền thuyết và thần thoại

2
Mở đầu

CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

Xem video và trả lời câu hỏi

_Sau khi xem video em ghi nhớ được câu chuyện của vị thần nào? Theo em vì sao con người thuở sơ khai lại hình thành nên những câu chuyện về những vị thần sáng tạo vũ trụ? _
VIDEO
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
- Nhóm 1: Hình ảnh – Vẽ lại chân dung thần Trụ Trời và thuyết trình.

- Nhóm 2: Tư duy – Sơ đồ hóa các đặc điểm của thần Trụ Trời, xác định không gian, thời gian và cốt truyện.

- Nhóm 3: Ngôn ngữ - Viết đoạn văn/bài văn ngắn để chỉ ra các dấu hiệu của thần thoại biểu hiện trong tác phẩm.

- Nhóm 4: Nghệ thuật – Viết bài thơ/bài hát/đoạn rap ngắn để giới thiệu về thần Trụ Trời

NHIỆM VỤ

CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
RUBIC THẢO LUẬN NHÓM
TIÊU CHÍ

CẦN CỐ GẮNG

(0 – 4 điểm)

ĐÃ LÀM TỐT

(5 – 7 điểm)

RẤT XUẤT SẮC

(8 – 10 điểm)
Hình thức

(2 điểm)

0 điểm

Bài làm còn sơ sài, trình bày cẩu thả

Sai lỗi chính tả

1 điểm

Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu

Trình bày cẩn thận

Không có lỗi chính tả

2 điểm

Bài làm tương đối đẩy đủ, chỉn chu

Trình bày cẩn thận

Không có lỗi chính tả

Có sự sáng tạo
Nội dung

(6 điểm)

1 - 3 điểm

Chưa trả lơi đúng câu hỏi trọng tâm

Không trả lời đủ hết các câu hỏi gợi dẫn

Nội dung sơ sài mới dừng lại ở mức độ biết và nhận diện

4 – 5 điểm

Trả lời tương đối đầy đủ các câu hỏi gợi dẫn

Trả lời đúng trọng tâm

Có ít nhất 1 – 2 ý mở rộng nâng cao

6 điểm

Trả lời tương đối đầy đủ các câu hỏi gợi dẫn

Trả lời đúng trọng tâm

Có nhiều hơn 2 ý mở rộng nâng cao

Có sự sáng tạo
Hiệu quả nhóm

(2 điểm)

0 điểm

Các thành viên chưa gắn kết chặt chẽ

Vẫn còn trên 2 thành viên không tham gia hoạt động

1 điểm

Hoạt động tương đối gắn kết, có tranh luận nhưng vẫn đi đến thông nhát

Vẫn còn 1 thành viên không tham gia hoạt động

2 điểm

Hoạt động gắn kết

Có sự đồng thuận và nhiều ý tưởng khác biệt, sáng tạo

Toàn bộ thành viên đều tham gia hoạt động
Điểm
TỔNG
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

1. KHÔNG GIAN, THỜI GIAN, NHÂN VẬT VÀ CỐT TRUYỆN CỦA TRUYỆN KỂ
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN

1. Không gian, thời gian, nhân vật và cốt truyện của truyện kể

• Trời đất chỉ là một vùng hỗn độn, tối tăm, lạnh lẽo

• Trời như một tấm màn rộng mênh mông

• Mây xanh mù mịt

• Trời đất phân đôi

• Đất phẳng như cái mâm vuông,

trời trùm lên như cái bát úp

• Trời đã cao và khô

• Mặt đất ngày nay không bằng phẳng, mà có chỗ lồi, chỗ lõm

Không gian
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN

• Thuở ấy, chưa có thế gian, cũng như chưa có muôn vật và loài người.

• Từ đó, trời đất phân đôi

• Vì thế cho nên mặt đất ngày nay không bằng phẳng, mà chỗ lồi, chỗ lõm.

• Ngày nay thành biển rộng

• Cột trụ bây giờ không còn nữa

• Sau này người ta thường nói rằng vết tích cột đó ở núi Yên Phụ, vùng Hải Hưng

• Dân gian còn câu hát lan truyền tới ngày nay

Thời gian

1. Không gian, thời gian, nhân vật và cốt truyện của truyện kể
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN

1. Không gian, thời gian, nhân vật và cốt truyện của truyện kể

HÌNH DẠNG

Một vị thần khổng lồ, chân thần dài không tả xiết, bước một bước là có thể qua từ vùng này đến vùng nọ, hay từ đỉnh núi này sang đỉnh núi khác

SỨC MẠNH

Trong đám hỗn độn, thần đứng dậy, ngẩng đầu đội trời lên, tự mình đào đất, đắp đá, đắp thành một cái cột vừa cao, vừa to để chống trời.

Nhân vật
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN

1. Không gian, thời gian, nhân vật và cốt truyện của truyện kể

Cốt truyện

Xoay quanh việc thần Trụ Trời trong quá trình tạo lập nên Trời và Đất.

Thần Trụ Trời xuất hiện với sức mạnh và hình dạng đặc biệt

Thần Trụ Trời tự mình đào đất, đập đá, đắp thành một cái vừa cao, vừa to để chống trời.

Cột được đắp cao lên bao nhiêu thì trời được nâng lên dần chừng ấy  vòm trời được đẩy lên cao.

Khi trời cao và khô, thần phá cột, lấy đất đá ném tung đi khắp nơi  tạo ra hòn núi, hòn đảo, gò, đống, những dải đồi cao

Chỗ thần đào đất, đào đá đắp cột  biển rộng.
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN

1. Không gian, thời gian, nhân vật và cốt truyện của truyện kể

Nhận xét

Dấu hiệu để xác định đây là truyện thần thoại

Không gian

Thời gian

Cốt truyện

Nhân vật

Trời và đất  không gian vũ trụ, không thể hiện một địa điểm cụ thể.

“Thuở ấy”  thời gian mang tính chất cổ xưa, không xác định.

Xoay quanh việc thần Trụ Trời trong quá trình tạo lập nên Trời và Đất.

Thần Trụ Trời có vóc dáng khổng lồ và sức mạnh phi thường để thực hiện nhiệm vụ của mình là sáng tạp ra thế giới.
Truyện _Thần Trụ Trời_ đã cho người đọc thấy được quá trình tạo ra trời, đất, thế gian của thần Trụ Trời và các vị thần khác.

NỘI DUNG

CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
2. GIẢI THÍCH NHẬN THỨC TẠO LẬP THẾ GIỚI VÀ Ý NGHĨA THẦN TRỤ TRỜI

CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
2. Giải thích nhận thức tạo lập thế giới và ý nghĩa thần Trụ Trời

NgườI kể đã sử dụng yếu tố kỳ ảo trong văn hóa dân gian để lý giải quá trình tạo ra thế giới của các vị thần.

Truyện là cách giải thích về sự tạo lập thế giới của những người xưa cổ bằng trực quan và tưởng tượng, mang yếu tố hư cấu.

GIẢI THÍCH
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
2. Giải thích nhận thức tạo lập thế giới và ý nghĩa thần Trụ Trời

Liên hệ:

Ngày nay, khoa học công nghệ phát triển, cách lý giải theo hướng dân gian này có thể sẽ không còn phù hợp nữa. Nhưng mặt khác, nó lại giúp gìn giữ được nét văn hóa trong dân gian Việt Nam.

Xã hội ngày càng hiện đại và khoa học phát triển, có đủ nguồn thông tin, các minh chứng khoa học nên khi giải thích bất kì một hiện tượng nào cũng luôn yêu cầu, đòi hỏi độ chính xác cao, có căn cứ rõ ràng, xác thực. Như vậy, thông tin ấy mới có thể thuyết phục được mọi người.
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
2. Giải thích nhận thức tạo lập thế giới và ý nghĩa thần Trụ Trời

Ý NGHĨA

Nhận thức: Ông Trời sáng tạo ra muôn loài, muôn vật. Nhận thức của con người nguyên thủy là trời đất được sinh ra bởi ông Trời – người có quyền lực toàn năng trong vũ trụ. Đồng thời lí giải sự hình thành của đất trời và tự nhiên.
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

I. TRẢI NGHIỆM VĂN BẢN
2. Giải thích nhận thức tạo lập thế giới và ý nghĩa thần Trụ Trời

THÔNG ĐIỆP

Truyện _Thần Trụ Trời_ đã cho ta thấy người thời cổ nhận thức và lí giải còn rất thô sơ về nguồn gốc và cách tạo lập của thế giới. Qua đó cũng thể hiện khát vọng khai hoang, lập địa của con người thuở sơ khai.
LUYỆN TẬP

CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
1. Trắc nghiệm

CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LUYỆN TẬP

1. Trắc nghiệm

1. Không gian trong Thần Trụ Trời được miêu tả như thế nào?

A

B

C

*Trời đất chỉ là một vùng hỗn độn, tối tăm, lạnh lẽo *Trời như một tấm màn rộng mênh mông
*Mây xanh mù mịt *Trời đất phân đôi
Cả hai đáp án A và B
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LUYỆN TẬP

1. Trắc nghiệm

2. Thời gian trong Thần Trụ Trời được miêu tả như thế nào?

A

B

C

Thuở ấy, chưa có thế gian, cũng như chưa có muôn vật và loài người.

Sau này người ta thường nói rằng vết tích cột đá ở núi Yên Phụ, vùng Hải Hưng

Cả hai đáp án A và B
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LUYỆN TẬP

1. Trắc nghiệm

3. Thần Trụ Trời có sức mạnh gì đặc biệt?

A

B

C

Một vị thần khổng lồ, chân thần dài không tả xiết. Bước một bước có thể đi từ núi nọ sang núi kia

Thần có khả năng tự mình đào đất, đắp đá, đắp thành một cái cột cao, vừa to để chống trời

Cả hai đáp án A và B
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LUYỆN TẬP

1. Trắc nghiệm

4. Thần Trụ Trời thuộc nhóm thần thoại nào?

A

B

C

Nguồn gốc vũ trụ và các hiện tượng tự nhiên

Các hiện tượng tự nhiên

Năng lực sáng tạo văn hóa
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LUYỆN TẬP

1. Trắc nghiệm

5. Thần Trụ Trời thể hiện nhận thức gì của người Việt cổ?

A

B

C

Ông Trời là người đầu tiên sáng lập ra thế giới

Mọi vật trên đời đều tự nhiên mà có

Con người có sức mạnh phi thường
2. Tự luận

CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LUYỆN TẬP

2. Tự luận

Câu hỏi

Cách hình dung và miêu tả đất, trời trong câu “_Đất phẳng như cái mâm vuông, trời trùm lên như cái bát úp…_” trong truyện _Thần Trụ Trời _gợi cho bạn nhớ đến truyền thuyết nào của người Việt Nam? Hãy tóm tắt truyền thuyết ấy và chỉ ra điểm tương đồng, khác biệt giữa hai tác phẩm.
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LUYỆN TẬP

2. Tự luận

Gợi ý

Cách hình dung và miêu tả đất, trời trong câu “đất phẳng như cái mâm vuông, trời trùm lên như cái bát úp, ...” trong truyện _Thần Trụ Trời_ gợi cho chúng ta nhớ đến truyền thuyết _Sự tích bánh chưng, bánh giầy._
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LUYỆN TẬP

2. Tự luận

_Tóm tắt truyền thuyết Bánh chưng, bánh giầy:_

Sau khi đánh dẹp xong giặc Ân, vua Hùng Vương thứ 6 có ý định truyền ngôi cho con với điều kiện nếu ai tìm được món ăn ngon, để bày cỗ có ý nghĩa thì sẽ được nối ngôi. Trong khi các hoàng tử khác đua nhau tìm kiếm thứ của ngon vật lạ thì Lang Liêu – con trai thứ 18 lại lo lắng không biết cần chuẩn bị gì. Một hôm, chàng nằm mơ thấy có vị Thần đến bảo “_Này con, vật trong Trời Đất không có gì quý bằng gạo, vì gạo là thức ăn nuôi sống con người. Con hãy nên lấy gạo nếp làm bánh hình tròn và hình vuông, để tượng hình Trời và Đất. Hãy lấy lá bọc ngoài, đặt nhân trong ruột bánh, để tượng hình Cha Mẹ sinh thành_”.
LUYỆN TẬP

2. Tự luận

CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LUYỆN TẬP

2. Tự luận

_ Tóm tắt truyền thuyết Bánh chưng, bánh giầy_

Nghe xong, chàng lập tức chọn loại gạo nếp tốt nhất để làm bánh chưng, bánh giầy. Cuối cùng, món ăn của Lang Liêu được nhà vua khen ngon, có ý nghĩa và quyết định truyền ngôi cho chàng. Từ đó, mỗi dịp Tết Nguyên Đán, bánh chưng và bánh dầy là hai loại bánh không thể thiếu khi cúng Tổ Tiên và Trời Đất.
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LUYỆN TẬP

2. Tự luận

Gợi ý

- Những điểm tương đồng giữa hai tác phẩm.

*Đều có tính hư cấu. *Đều xuất hiện hình ảnh của các vị thần. *Đều nói về hình dạng của Trời và Đất: trời có hình tròn,

đất có hình vuông.
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LUYỆN TẬP

2. Tự luận

Gợi ý

- Những điểm khác biệt giữa hai tác phẩm
_Thần Trụ Trời_

_Bánh chưng, bánh giầy _
Đất

Đất phẳng như cái mâm vuông

Bánh chưng vuông vức tượng trưng cho đất
Trời

Trời trùm lên như cái bát úp

=> Do thần tạo ra

Bánh giầy cũng màu trắng tròn đầy như cái bát tượng trưng cho Trời

=> Do con người tạo ra.
LIÊN HỆ

VẬN DỤNG

CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LIÊN HỆ - VẬN DỤNG

NHIỆM VỤ

Yêu cầu

*So sánh _Thần Trụ Trời _của Việt Nam và _Ông Bàn Cổ _trong

thần thoại Trung Quốc.

- Nhận xét về nội dung của các truyện thần thoại trên.
CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LIÊN HỆ - VẬN DỤNG

NHIỆM VỤ

So sánh

- Giống: Thần Trụ Trời xuất hiện “vươn vai đứng dậy, ngẩng cao đầu đội trời lên, giang chân đạp đất xuống,…”, ông Bàn Cổ trong thần thoại Trung Quốc cũng đã làm tương tự như vậy.

- Khác: Sau khi đã xuất hiện trong cõi hỗn độn của vũ trụ, ông Bàn Cổ dùng búa và dùi tiếp tục đẩy trời lên cao, đạp đất xuống thấp và kiến tạo vạn vật bằng sự biến hóa của bản thân ông chứ không phải như Thần Trụ Trời đã xây cột chống trời, và dùng cột đó để tạo hình cho mặt đất.
LIÊN HỆ - VẬN DỤNG

NHIỆM VỤ

CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

Nhận xét

Trong nhận thức của người thời cổ, thế giới bao la được hình thành, được sắp đặt trật tự là nhờ vào công lao to lớn của các vị thần.