NGƯỜI

TRONG

BAO
- A.P. Sê – khốp.
A.P. SÊ-KHỐP
(1860-1904)
I. TÌM HIỂU TIỂU DẪN:
1. Tác giả:
- An-tôn Páp-lô-vích Sê-khốp (1860-1904).
- Là nhà văn Nga kiệt xuất, được nhận giải thưởng Puskin 1887.
- Năm 1990 được bầu làm viện sĩ danh dự Viện Hàn lâm khoa học Nga.
- Sự nghiệp: Để lại một khối lượng tác phẩm đồ sộ với nhiều thể loại.
=> Sê-khốp là đại biểu lớn cuối cùng của đại biểu văn học hiện thực Nga cuối thế kỉ XIX.
Ngôi nhà của Sêkhốp ở Ta-gan-rốc
Tác phẩm
tiêu biểu
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh ra đời:
- Tác phẩm được sáng tác trong thời gian nhà văn dưỡng bệnh ở thành phố I-an-ta.
- Trong hoàn cảnh xã hội Nga đang ngạt thở bởi bầu không khí chuyên chế nặng nề cuối thế kỉ XIX.
b. Đề tài: Viết về lối sống thu mình của một bộ phận trí thức Nga cuối thế kỉ XIX.
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
1. Đọc văn bản
- Đọc văn bản
- Tóm tắt văn bản
- Bố cục: Truyện ngắn có thể chia làm 3 phần
+ Phần 1: Cuộc trò chuyện trong nhà kho giữa hai người bạn đi săn về muộn.(đoạn đầu chữ nhỏ SGK Tr.66)
+ Phần 2: Cuộc đời và tính cách Bê-li-cốp.(từ Tr 66 – Tr.69)
+ Phần 3: Nhận xét của bác sỹ - Người nghe chuyện.(Chữ nhỏ Tr.69)
2. Tìm hiểu văn bản
2.1. Ý nghĩa nhan đề:
- Nghĩa đen: Vật dùng để bao gói, đựng đồ vật...
- Nghĩa bóng: Lối sống thu mình trong bao
=> Lối sống, tính cách nhân vật Bê li cốp – một kiểu người, lối sống có ý nghĩa phổ quát trong xã hội Nga cuối thế kỉ XIX.
Ô TRONG BAO
ĐỒNG HỒ TRONG BAO
DAO GỌT BÚT CHÌ TRONG BAO
2.2. Hình tượng Bê-li-cốp
a. Bêli côp khi còn sống
* Ngoại hình:
- Khuôn mặt: Mặt choắt như mặt chồn, gương mặt nhợt nhạt, lo âu sợ hãi, tái nhợt, rầu rĩ, đeo kính râm, luôn giấu sau cổ áo bành tô bẻ đứng…
- Phục trang: đi giày cao su, mặc áo bành tô ấm, mặc áo bông chần, lỗ tai nhét bông, cầm ô trong mọi tiết trời, đi xe ngựa bao giờ phải kéo mui.
=> Chân dung hết sức kì quái, khác thường, tự đặt mình trong một chiếc bao đặc biệt.
* Thái độ, lối sống
- Thái độ:
+ Thái độ khó chịu, sợ hãi, nhút nhát, ghê tởm, chạy trốn thực tại, ca ngợi quá khứ, ngợi ca những gì không có thật
+ Tự tin, hài lòng, thoả mãn lối sống, triết lí sống của mình.
- Lối sống:
+ Tự cho mình là công dân tốt, viên chức mẫn cán, có lối sống đúng mực
+ Bỏ mọi vật dụng trong bao: Ô, kính râm, chiếc đồng hồ, con dao...
+ Cả ý nghĩ của mình, Bêlicôp cũng cố giấu vào trong bao.
+ Ở nhà mặc áo khoác ngoài, đóng cửa cài then …lúc nào cũng sợ nhỡ có điều gì xảy ra
+ Buồng ngủ như cái hộp, cửa đóng kín mít, nóng bức, ngột ngạt, khi ngủ kéo chăn chùm kín đầu...; Nằm trong chăn vẫn cảm thấy rờn rợn. Hắn sợ nhỡ lại có điều gì xảy ra, sợ kẻ trộm chui vào nhà…
+ Cách duy trì mối quan hệ với mọi người: đến nhà giáo viên nào chơi…chẳng nói, chẳng rằng..cứ ngồi im..cáo từ.
+ Chuyện tình cảm của Bêlicôp:
. Thích Varenca – cô gái hồn nhiên, nhí nhảnh...
. Ý định lấy vợ dần choán ngợp tâm lí, nhưng lại lần lữa, đắn đo…
. Buồn khổ khi bị vẽ tranh châm biếm; Ngạc nhiên, hoảng hốt khi thấy 2 chị em Varenca đi xe đạp…. nhắc nhở họ.
. Bị Côvalenco phản ứng dữ dội “ta không ưa những tên mách lẻo”…túm lấy cố áo xô mạnh khiến Bêlicôp lộn nhào. Đây là điều thật kinh khủng đối với Bêlicôp.
. Tiếng cười ha ha ha của Varen ca đã chấm dứt tất cả. Về nhà chui vào bao và không bao giờ dạy nữa.
-> Lúc nào cũng có khát vọng mãnh liệt thu mình vào trong một cái vỏ, tạo cho mình một cái bao.
* Ảnh hướng lối sống của Bêlicốp đến xã hội Nga:
- Ở trường : Giáo viên sợ hắn, hiệu trưởng sợ hắn.; Khống chế cả trường học suốt 15 năm trời.
- Cả thành phố: Các bà, các cô sợ hắn…; Giới tu hành…; Dân chúng sợ tất cả. Sợ nói to, sợ gửi thư…
-> Lối sống đầu độc mọi người, gây ám ảnh sợ hãi, đối với cả thành phố.
* Tóm lại: Bê-li-cốp là nhân vật điển hình cho lối sống ``trong bao``, kiểu người ``trong bao`` hèn nhát, máy móc, giáo điều, bảo thủ không giám chấp nhận cái mới của bộ phận tri thức Nga cuối thế kỉ XIX.
2.2. Hình tượng Bê-li-cốp
a. Bê-li-cốp khi còn sống
b. Bê-li-cốp qua đời.
* Nguyên nhân:
- Bị Côvalencô xô ngã nhưng “bình an vô sự” không gây đau đớn vì thể xác vì đã có phục trang bảo vệ.
- Nhìn thấy Valenca và hai người phụ nữ ở chân cầu thang là một điều xấu hổ, nhục nhã, đẫn đến một loạt phản ứng dây truyền xuất hiện: Sợ biến thành trò cười cho thiên hạ, sợ cả thành phố biết, sợ chuyện đến ta ngài hiệu trưởng, ngài thanh tra...sợ nhỡ chuyện gì xảy ra, sợ bị vẽ tranh châm biếm, sợ bị ép về hưu...
- Tiếng cười “Ha.ha.ha” lanh lảnh vang khắp khu nhà của Valenca, lỗi sợ hãi kinh hoàng lên đến đỉnh điểm và đã chấm dứt tất cả.
- Về nhà, cất ảnh của Varenca, lên giường nằm, đắp chăn kín, yên lặng và không bao giờ dạy nữa.
-> Chết vì quá sợ hãi, vì một thứ bao vô hình đã chụp vào cuộc đời hắn.
* Cái chết
- Một tháng sau, Bêlicôp chết.
- Nằm trong quan tài, vẻ mặt hắn trông hiền lành, dễ chịu, thậm chí còn có vẻ tươi tỉnh hơn -> hắn vui mừng vì cuối cùng đã đạt được mục đích cuộc đời là được chui vào cái bao kiên cố.
-> Số phận thảm hại, kết cục là cái chết.
* Cái chết của Bê li cốp ảnh hướng đến xã hội Nga.
- Tiễn Bêlicốp ra nghĩa địa: mọi người cảm thấy nhẹ nhàng, thoải mái.
- Chưa đầy một tuần sau, cuộc sống lại diễn ra như cũ: nặng nề, mệt nhọc, vô vị...chẳng tốt đẹp gì.
-> Thực trạng xã hội Nga đương thời đẫy rẫy những nghịch lí, bất công, ngột ngạt, đen tối. Điều này được thể hiện trong những băn khoăn của BS Ivan “Đó là...một thứ bao sao?”
* Thông điệp nhà văn: Cái chết của những kiểu người như Bêlicốp không thể chấm dứt được lối sống trong bao dai dẳng là hệ quả tất yếu của một chế độ chuyên chế Nga Hoàng. Chỉ khi nào xã hội Nga có một cuộc cách mạng thực sự, chỉ khi nào tất cả người dân Nga thức tỉnh “không thể sống như này mãi được” và quyết tâm làm cuộc cách mạng ấy thì mới chôn chặt được lối sống trong bao và đưa xã hội Nga đến một xã hội tự do, dân chủ, có lối sống lành mạnh, khoẻ khắn, có ý nghĩa.
2.3. Đặc sắc nghệ thuật
- Lựa chọn ngôi kể theo kết cấu truyện lồng trong truyện, trao lời kể cho nhân vật: tạo án tượng tự nhiên, khách quan, chân thực.
- Xây dựng nhân vật điển hình mang tính biểu tượng cho một giai tầng xã hội.
- Giọng kể chuyện chậm rãi, u buồn, giễu cợt một cách sâu cay.
- Xây dựng hình ảnh biểu tượng: cái bao
- Nghệ thuật đối lập: kiểu người
III. TỔNG KẾT
1. Nội dung - Ý nghĩa văn bản:
Thể hiện cuộc đấu tranh giữa con người với cái “bao” chuyên chế và khát vọng được sống là mình, loại bỏ lối sống “trong bao”, thức tỉnh “con người không thể sống mãi như thế được”
2. Ghi nhớ: SGK
Cái bao
Trong sinh hoạt hằng ngày của Bê-li-cốp
Lối sống, tính cách “trong bao” của Bê-li-cốp.
Kiểu người “trong bao”
Đáng phê phán, lên án.
Cần thoát ra khỏi cuộc sống “trong bao” để đem lại sự tiến bộ, tốt đẹp cho xã hội.
Luyện tập, vận dụng: Tìm một vài thành ngữ, tục ngữ Việt Nam có nội dung gần gũi với lối sống ``trong bao``, với kiểu người Bê-li-cốp? Qua tác phẩm nhà văn muốn gửi gắm tư tưởng gì ?

GỢI Ý
* Thành ngữ: Mũ ni che tai, con ốc nằm co, co vòi rụt cổ, nhát như cáy, nhát như thỏ đế, rụt cổ rùa, len lét như rắn mồng năm.
* Ý nghĩa tư tưởng tác phẩm
- Lên án, phê phán mạnh mẽ kiểu người, lối sống ``trong bao`` và cảnh báo tác hại của nó đối với cuộc sống.
- Cảnh báo và kêu gọi mọi người, tránh lối sống tầm thường, ích kỉ, hủ lậu.
BÀI TẬP VẬN DỤNG

HS vận dụng kiến thức về tác phẩm để làm dàn ý cho các đề sau:

Đề 1(NLVH): Cảm nhận của em về hình tượng nhân vật Bê-li-cốp trong truyện ngắn “Người trong bao” – A.P. Sê – khốp.

Đề 2 (NLXH): Qua nhân vật Bê li cốp ( người trong bao- Sê khốp), em hiểu thế nào là lối sống trong bao? hãy trình bày suy nghĩ của mình về lối sống của thanh niên hiện nay?