ÔN TẬP VỀ THƠ
Trò chơi: Đây là ai?
? Quan sát tranh và cho biết đây là nhà thơ nào, bài thơ nào của ông mà em đã được học?
Nhà thơ Chính Hữu
Thơ ông không nhiều nhưng có những bài đặc sắc,cảm xúc dồn nén, ngôn ngữ và hình ảnh chọn lọc. Ông sáng tác 1 bài thơ đặc sắc khi cùng đồng đội tham gia chiến đấu trong chiến dịch Việt Bắc
Nhà thơ Phạm Tiến Duật
Thơ ông có giọng điệu sôi nổi, trẻ trung, hồn nhiên, tinh nghịch, tập trung thể hiện hình ảnh thế hệ trẻ thời chống Mỹ qua hình tượng người lính, thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn.
Nhà thơ Huy Cận
(1919 – 2005 )
Từ chuyến đi thực tế ở vùng mỏ Quảng Ninh, hồn thơ ông mới thực sự nảy nở trở lại và dồi dào cảm hứng về thiên nhiên, đất nước, về lao động và niềm vui trước cuộc sống mới.
Nhà thơ Bằng Việt
Khi đang là sinh viên học ở nước ngoài, nhà thơ đã sáng tác 1 tác phẩm thể hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của người cháu đối với bà.
Nhà thơ Thanh Hải
Ông viết bài thơ không bao lâu trước khi qua đời, thể hiện niềm yêu mến thiết tha cuộc sống,đất nước và ước nguyện được cống hiến 1 mùa xuân nho nhỏ của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc.
I. Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học.
Ôn tập về thơ
Nói với con
11
Sang thu
10
Viếng lăng Bác
9
Mùa xuân nho nhỏ
8
Con cò
7
Ánh trăng
6
Khúc hát … lưng mẹ
5
Bếp lửa
4
Đoàn thuyền đánh cá
3
Bài thơ … không kính.
2
Đồng chí
1

D?c s?c ngh? thu?t

Túm t?t n?i dung
Thể thơ
Năm
sáng
tác
Tác giả
Bài thơ
TT
Tiết 119
? Em hãy điền các thông tin còn trống và sắp xếp lại các phần “ Tóm tắt nội dung và nghệ thuật” cho phù hợp với các bài thơ dưới đây?
a) Qua hình ảnh những chiếc xe không kính, khắc hoạ nổi bật hình ảnh người lính lái xe trên đường Trường Sơn trong thời chống Mĩ với tư thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm, ý chí chiến đấu giải phóng miền Nam.
b) Bức tranh đẹp, rộng lớn, tráng lệ về thiên nhiên, vũ trụ và người lao động trên biển; thể hiện cảm xúc về thiên nhiên, lao động, niềm vui trong cuộc sống mới.
- Chất liệu hiện thực sinh động, hình ảnh độc đáo; giọng điệu tự nhiên, khoẻ khoắn, giàu tính khẩu ngữ.
-Hình ảnh đẹp, được sáng tạo bằng liên tưởng,tưởng tượng; âm hưởng khoẻ khoắn, lạc quan.
c) Tình đồng chí dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ, lí tưởng chiến đấu, được thể hiện tự nhiên, bình dị, sâu sắc trong mọi hoàn cảnh, góp phần tạo nên sức mạnh, vẻ đẹp tinh thần của người lính cách mạng.
- Chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị chân thực, cô đọng, giàu sức biểu cảm.
? Em hãy điền các thông tin còn trống và sắp xếp lại các phần “ Tóm tắt nội dung và nghệ thuật” cho phù hợp với các bài thơ dưới đây?
? Em hãy điền các thông tin còn trống và sắp xếp lại các phần “ Tóm tắt nội dung và nghệ thuật” cho phù hợp với các bài thơ dưới đây?
? Em hãy điền các thông tin còn trống và sắp xếp lại các phần “ Tóm tắt nội dung và nghệ thuật” cho phù hợp với các bài thơ dưới đây?
a) Qua hình ảnh những chiếc xe không kính, khắc hoạ nổi bật hình ảnh người lính lái xe trên đường Trường Sơn trong thời chống Mĩ với tư thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm, ý chí chiến đấu giải phóng miền Nam.
b) Bức tranh đẹp, rộng lớn, tráng lệ về thiên nhiên, vũ trụ và người lao động trên biển; thể hiện cảm xúc về thiên nhiên, lao động, niềm vui trong cuộc sống mới.
- Chất liệu hiện thực sinh động, hình ảnh độc đáo; giọng điệu tự nhiên, khoẻ khoắn, giàu tính khẩu ngữ.
-Hình ảnh đẹp, được sáng tạo bằng liên tưởng,tưởng tượng; âm hưởng khoẻ khoắn, lạc quan.
c) Tình đồng chí dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ, lí tưởng chiến đấu, được thể hiện tự nhiên, bình dị, sâu sắc trong mọi hoàn cảnh, góp phần tạo nên sức mạnh, vẻ đẹp tinh thần của người lính cách mạng.
- Chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị chân thực, cô đọng, giàu sức biểu cảm.
Chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị chân thực, cô đọng, giàu sức biểu cảm.
c) Tình đồng chí dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ, lí tưởng chiến đấu, được thể hiện tự nhiên, bình dị, sâu sắc, góp phần tạo nên sức mạnh, vẻ đẹp tinh thần của người lính cách mạng.
Bảy chữ
1958
Huy Cận
Đoàn thuyền đánh cá
3
Hình ảnh đẹp được sáng tạo bằng liên tưởng,tưởng tượng; âm hưởng khoẻ khoắn, lạc quan.
b) Bức tranh đẹp, tráng lệ về thiên nhiên, vũ trụ và người lao động trên biển. Qua đó thể hiện cảm xúc về thiên nhiên,lao động, niềm vui trong cuộc sống mới.
Tự do
1969
Phạm Tiến Duật
Bài thơ về tiểu đội xe không kính
2
Chất liệu hiện thực sinh động, hình ảnh độc đáo; giọng điệu tự nhiên, khoẻ khoắn, giàu tính khẩu ngữ.
a) Qua hình ảnh những chiếc xe không kính, khắc hoạ nổi bật hình ảnh người lính lái xe trên đường Trường Sơn thời chống Mĩ với tư thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm, ý chí chiến đấu giải phóng miền Nam.
Tự
Do
1948
Chính
Hữu
Đồng chí
1

D?c s?c ngh? thu?t

Túm t?t n?i dung
Thể thơ
Năm sáng tác
Tác giả
Bài thơ
T
T
* Điền các thông tin còn trống và sắp xếp lại các phần “ Tóm tắt Nội dung và nghệ thuật” cho phù hợp với các bài thơ
? Em hãy điền các thông tin còn trống và sắp xếp lại các phần " Tóm tắt Nội dung và nghệ thuật" cho phù hợp với các bài thơ dưới đây?
Kết hợp biểu cảm,miêu tả, bình luận; sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn với hình ảnh bà.
d) Kỉ niệm xúc động về bà, tình bà cháu, thể hiện lòng kính yêu trân trọng, biết ơn của cháu đối với bà cũng là với gia đình quê hương, đất nước.
Tự do
1962
Chế Lan Viên
Con cò
7
Khai thác điệu ru ngọt ngào, trìu mến.
c) Tình yêu thương con của người mẹ Tà-ôi gắn liền với lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu, khát vọng về tương lai.
Năm chữ
1978
Nguyễn Duy
ánh trăng
6
Vận dụng sáng tạo hình ảnh, giọng điệu lời ru của ca dao.
b) Từ hình tượng con cò trong những lời hát ru, ca ngợi tình mẹ,ý nghĩa lời ru đối với mỗi con người.
Chủ yếu là 8 chữ
1971
Nguyễn Khoa Điềm
Khúc hát . lưng mẹ
5
Hình ảnh bình dị,giàu ý nghĩa biểu tượng; giọng điệu chân thành, nhỏ nhẹ,thấm sâu.
a)Từ hình ảnh ánh trăng trong thành phố, gợi lại những năm tháng đã qua của cuộc đời người lính gắn bó với thiên nhiên, đất nước bình dị, nhắc nhở thái độ sống tình nghĩa thuỷ chung.
Kết hợp7 chữ và 8 chữ
1963
Bằng Việt
Bếp lửa
4

D?c s?c ngh? thu?t

Túm t?t n?i dung
Thể thơ
Năm sáng tác
Tác giả
Bài thơ
T
T
* Diền các thông tin còn trống và sắp xếp lại các phần " Tóm tắt Nội dung và nghệ thuật" theo thứ tự của các bài thơ
? Em hãy điền các thông tin còn trống và sắp xếp lại các phần " Tóm tắt Nội dung và nghệ thuật" cho phù hợp với các bài thơ dưới đây?
Thơ 5 chữ có nhạc điệu trong sáng, thiết tha; hình ảnh đẹp giản dị, những so sánh, ẩn dụ sáng tạo.
c) Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất nước, thể hiện ước nguyện chân thành góp mùa xuân nhỏ của đời mình vào cuộc đời chung.
Tự do
Sau 1975
Y Phương
Nói với con
11
Cách nói giàu hình ảnh, vừa cụ thể,gợi cảm, gợi ý nghĩa sâu xa.
d) Bằng lời trò chuyện với con, bài thơ thể hiện sự gắn bó, niềm tự hào về quê hương và đạo lý sống của dân tộc.
Năm chữ
Sau 1975
Hữu Thỉnh
Sang thu
10
Hình ảnh thiên nhiên đươc gợi tả bằng nhiều cảm giác tinh nhạy, ngôn ngữ chính xác, gợi cảm
b) Biến chuyển của thiên nhiên lúc giao mùa từ hạ sang thu qua sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ.
Tám chữ
1976
Viễn Phương
Viếng lăng Bác
9
Giọng điệu trang trọng, tha thiết; hình ảnh ẩn dụ đẹp,gợi cảm; ngôn ngữ bình dị, cô đúc.
a) Lòng thành kính,niềm xúc động của nhà thơ đối với Bác trong 1 lần từ miền Nam ra viếng lăng Bác.
Năm chữ
1980
Thanh Hải
Mùa xuân nho nhỏ
8

Đặc sắc nghệ thuật

Túm t?t n?i dung
Thể thơ
Năm sáng tác
Tác
giả

B�i tho
T
T
* Diền các thông tin còn trống và sắp xếp lại các phần " Tóm tắt Nội dung và nghệ thuật" theo thứ tự của các bài thơ dưới đây?
I. Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học.
Ôn tập về thơ
Y Phương
Nói với con
11
Hữu Thỉnh
Sang thu
10
8 chữ
Viễn Phương
Viếng lăng Bác
9
Thanh Hải
Mùa xuân nho nhỏ
8
Chế Lan Viên
1969
Con cò
7
5 chữ
Nguyễn Duy
Ánh trăng
6
Chủ yếu là 8 chữ
Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
5
Kết hợp 7,8 chữ
Bếp lửa
4
7 chữ
Đoàn thuyền đánh cá
3
Phạm Tiến Duật
Bài thơ về tiểu đội xe không kính
2
Tự do
Chính Hữu
Đồng chí
1
Thể thơ
Năm sáng tác
Tác giả
Bài thơ
TT
Tiết 119
Tự do
Tự do
Tự do
Huy Cận
Nguyễn Khoa Điềm
Bằng Việt
1958
1963
1971
1978
1962
1980
1976
Sau 1975
Sau 1975
1948
5 chữ
5 chữ
I. Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam.
II. Đặc điểm của thơ hiện đại Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám 1945
? 1.Các giai đoạn sáng tác:
? Hãy ghi lại tên các bài thơ trên theo từng giai đoạn lịch sử thành sơ đồ?
Ôn tập về thơ
Tiết 119


Giai ®o¹n 1964 - 1975


Giai đoạn 1964 - 1975



Giai do?n sau 1975


Giai do?n
1954 1964


Giai do?n
1945 - 1954
Đồng chí
Đoàn thuyền
đánh cá
Bếp lửa
Con cò
Khúc hát ru những em bé lớn
trên lưng mẹ
Bài thơ về tiểu đội
xe không kính
Ánh trăng
Mùa xuân nho nhỏ
Viếng lăng Bác
Nói với con
Sang thu
Thơ VN từ
1945 đến
sau 1975
1945
1954
1964
1975
nay
Chống Pháp
Hòa bình sau chống Pháp
Chống Mĩ
Hòa bình
Đồng chí
Đoàn thuyền đánh cá

Bếp lửa

Con cò
Bài thơ về tiểu đội xe không kính

Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
Ánh trăng
Viếng lăng Bác
Mùa xuân nho nhỏ
Sang thu
Nói với con
1. Các giai đoạn sáng tác

I. Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam.
II. Đặc điểm của thơ hiện đại Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám 1945
1.Các giai đoạn sáng tác:
? 2. Giá trị nội dung:
Ôn tập về thơ
Tiết 119
* Cuộc sống đất nước và con người
* Tư tưởng tình cảm
+ Trong hai cuộc kháng chiến:
- Gian khổ, hy sinh, anh dũng, kiên cường
+ Trong công cuộc xây dựng đất nước:
- Yêu quê hương đất nước.
- Tình cảm gia đình.
- Tình đồng chí đồng đội.
- Kính yêu Bác Hồ
- Cần cù, hăng say
Ôn tập về thơ
Tiết 119
 Nội dung thơ hiện đại
Gian khổ
Anh dũng
Tư tưởng, tình cảm
Yêu nước
Tình đồng chí
Kính yêu Bác Hồ

Tình cảm gia đình…
Cuộc sống
Kháng chiến
Xây dựng đất nước
Cần cù
Hăng say…
I. Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam.
II. Đặc điểm của thơ hiện đại Việt Nam từ sau CMT8. 1945
1.Các giai đoạn sáng tác:
2. Giá trị nội dung:
* Một số đề tài, hình tượng trong thơ:

- Người lính :
- Lao động :
- Lãnh tụ :
- Thiên nhiên đất nước :
- Tình cảm gia đình :
Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính.
Đoàn thuyền đánh cá
Viếng lăng Bác
Sang thu, Mùa xuân nho nhỏ
Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ, Con cò,
Bếp lửa, Nói với con
Ôn tập về thơ
Tiết 119
? Qua các bài thơ đã học, em hãy chỉ ra các đề tài, hình tượng thơ được xây dựng trong các tác phẩm ấy?
** Tình mẹ con:
- Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
- Con cò
- Mây và sóng
Những điểm chung và riêng trong ba bài thơ: Khúc hát ru, Con cò, Mây và sóng.
- Điểm chung: ca ngợi tình mẹ con thắm thiết, thiêng liêng, sử dụng điệu ru, lời ru của người mẹ.
- Điểm riêng:
+ Khúc hát ru: tình yêu con gắn liền với lòng yêu nước, yêu cách mạng của người mẹ dân tộc Tà Ôi trong thời kì kháng chiến chống Mỹ.
+ Con cò: từ hình tượng con cò trong ca dao hát ru để ngợi ca tình mẹ và ý nghĩa lời ru.
+ Mây và sóng: tình yêu mẹ thắm thiết của trẻ thơ.
Giống
Khác
Đồng chí
Bài thơ về tiểu đội
xe không kính
Ánh Trăng
Bài thơ
Đặc điểm
** Hình ảnh người lính:
- Đồng chí
- Bài thơ về tiểu đội xe không kính
- Ánh trăng
- Đều viết về người lính.
- Người lính thời chống Pháp
- Người lính thời chống Mĩ
- Người lính sau chiến tranh.
- Tình đồng chí dựa trên cơ sở chung cảnh ngộ, cùng lí tưởng chiến đấu, chia sẻ những gian lao, thiếu thốn.
- Tinh thần dũng cảm, tư thế hiên ngang, niềm lạc quan, ý chí chiến đấu
Gợi lại những kỉ niệm của những năm tháng gian lao.Nhắc nhở đạo
lí nghĩa tình thuỷ chung.
 * Hình ảnh người lính: qua 3 bài:
+ Giống nhau: Đều viết về người lính cách mạng.
 + Khác nhau:
- Các thời kì cách mạng
 - Vẻ đẹp người lính
 3. Đặc sắc nghệ thuật
? Nghệ thuật của 1 bài thơ, đoạn thơ bao gồm những yếu tố nào?
3. D?c s?c ngh? thu?t
Ôn tập về thơ
Tiết 119
 * * Bút pháp xây dựng hình ảnh thơ.
- Bài thơ về tiểu đội xe không kính: hiện thực, độc đáo.
- Ánh trăng: gợi tả, giàu sức biểu tượng.
Đồng chí: hiện thực, bình dị.
Đoàn thuyền đánh cá: lãng mạn, liên tưởng, so sánh mới mẻ, độc đáo.
- Con cò : Bút pháp tượng trưng.
Hệ thống hóa các tác phẩm thơ hiện đại theo giai đoạn
1945-1954
Đồng chí
1954-1964
Đoàn thuyền đánh cá
Bếp lửa
Con cò
1964-1975
Bài thơ … kính

Khúc hát …mẹ
Sau 1975
Ánh trăng
Sang thu
Mùa xuân …
Viếng lăng Bác
Nói với con
Nội dung
Nghệ thuật
Cuộc sống
Gian khổ
Anh dũng
Cần cù …
Tư tưởng
Tình yêu nước
Tình đồng chí
Kính yêu Bác Hồ
Tình cảm gia đình
Ngôn ngữ
Nhịp điệu
Hình ảnh
Giọng điệu …
I. Bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam
II. Đặc điểm của thơ hiện đại Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám 1945
1. Các giai đoạn sáng tác:
2. Giá trị nội dung:
3. Đặc sắc nghệ thuật:
 III. Luyện tập:
Ôn tập về thơ
Tiết 119
Câu 1: Giải thích nhan đề của 1 số bài thơ: Đồng chí, BT về tiểu đội xe không kính, Mùa xuân nho nhỏ…?
b. Đồng chí
Đó là tên một tình cảm mới, đặc biệt xuất hiện và phổ biến trong những năm cách mạng và kháng chiến.
- Đó là cách xưng hô phổ biến của những người lính, công nhân, cán bộ từ sau Cách mạng. Đó là biểu tượng của tình cảm cách mạng, của con người cách mạng trong thời đại mới.
a. Bài thơ về tiểu đội xe không kính:
- Nhan đề: dài, tưởng như có chỗ thừa nhưng thu hút người đọc ở cái vẻ lạ độc đáo của nó.
- Làm nổi bật hình ảnh toàn bài: những chiếc xe không kính.
- Hai chữ “ Bài thơ” thêm vào cho thấy rõ hơn cách nhìn, cách khai thác hiện thực của tác giả muốn nói về chất thơ của hiện thực khốc liệt thời chiến tranh, chất thơ của tuổi trẻ hiện ngang, dũng cảm vượt lên thiếu thốn, gian khổ, hiểm nguy của thời chiến.
Câu 2: Phân tích giá trị nghệ thuật của hình ảnh hoán dụ mang tính nhân hoá trong câu thơ: “Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính”
- “Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính”. Hình ảnh thơ hoán dụ mang tính nhân hoá này càng tô đậm sự gắn bó yêu thương của người lính đối với quê nhà, nó giúp người lính diễn tả một cách hồn nhiên và tinh tế tâm hồn mình.
- Giếng nước gốc đa kia nhớ người ra lính hay chính tấm lòng người ra lính không nguôi nhớ quê hương và đã tạo cho giếng nước gốc đa một tâm hồn? Quả thực giữa người chiến sĩ và quê hương anh đã có một mối giao cảm vô cùng sâu sắc đậm đà.
=>Tác giả đã gợi nên hai tâm tình như đang soi rọi vào nhau đến tận cùng.
Câu 3: Hãy chép 7 câu thơ đầu và nhận xét về cấu trúc của câu thơ thứ 7 trong bài thơ " Đồng chí" của Chính Hữu.
- Từ “đồng chí” được đặt thành cả một dòng thơ ngắn gọn mà ngân vang, giản dị mà thiêng liêng.
- Từ “đồng chí’ với dấu chấm cảm như một nốt nhấn đặc biệt mang những sắc thái biểu cảm khac nhau, nhấn mạnh sự thiêng liêng cao cả trong tình cảm mới mẻ này. Đồng chí là cùng chí hướng, cùng mục đích. Nhưng trong tình cảm ấy một khi có cái lõi bên trong là « tình tri kỉ » lại được thử thách, được tôi rèn trong gian khổ thì mới thực sự vững bền. Không còn anh, cũng chẳng còn tôi, họ đã trở thành một khối đoàn kết, thống nhất gắn bó. Như vậy, trong tình đồng chí có tình cảm giai cấp (xuất thân từ nông dân), có tình bạn bè tri kỉ và có sự gắn bó giữa con người cùng chung lí tưởng, chung mục đích chiến đấu. Và khi họ gọi nhau bằng tiếng “đồng chí” họ không chỉ còn là người nông dân nghèo đói lam lũ, mà họ đã trở thành anh em trong cả một cộng đồng với một lý tưởng cao cả vì đất nước quên thân để tạo nên sự hồi sinh cho quê hương, cho dân tộc.
=>Câu thơ vẻn vẹn có 2 chữ như chất chứa, dồn nén bao cảm xúc sâu xa từ sáu câu thơ trước và khởi đầu cho những suy nghĩ tiếp theo. Quả thật ngôn từ Chính Hữu thật là hàm súc.
Câu 4:
a. Phân tích giá trị biểu cảm của từ “Chông chênh” trong câu thơ: “Võng mắc chông chênh đường xe chạy.
Lại đi, lại đi trời xanh thêm”
b. Chỉ với hai câu thơ trên, Phạm Tiến Duật đã cho ta hiểu vẻ đẹp người lái xe Trường Sơn thời chống Mĩ. Hãy viết tiếp từ 7 đến 12 câu tạo đoạn văn diễn dịch hoàn chỉnh (trong đó có sử dụng phép nối và câu đơn mở rộng thành phần chủ ngữ)
Gợi ý:
a. - “Chông chênh” là một từ láy giàu giá trị gợi tả, gợi cảm. Từ “chông chênh” gợi tả tư thế không thăng bằng, không chắc chắn, không vững chãi, gợi sự nguy hiểm của người lính trên đường lái xe ra tiền tuyến. Đây là một nét vẽ hiện thực mà Phạm Tiến Duật tái hiện lại cuộc đời gian khổ của người lính lái xe Trường Sơn. Trong hoàn cảnh chiến đấu hết sức gian khổ, họ phải ăn, phải ngủ những giấc ngủ ngắn trên xe hoặc trên dọc đường đi, giữa làn mưa bom của kẻ thù nhằm huỷ diệt sự sống.
- Song từ “chông chênh” còn gợi tả phong thái hiên ngang của người lính. Bom đạn của kẻ thù tưởng như có thể dùng sức mạnh để huỷ diệt sự sống con người nhưng không! HÌnh ảnh những chiếc võng mắc “chông chênh” trên tuyến đường TS khói lửa ấy đã chứng minh điều ngược lại: sự sống không chỉ tồn tại mà còn tồn tại trong một tư thế kiêu hãnh, hiên ngang, tư thế của người chiến thắng.
b. Viết đoạn văn :
- Câu thơ tái hiện một cách tinh tế gian khổ mà những người lính lái xe Trường Sơn phải trải qua. Đó là cuộc sống gian khổ, phải ăn, phải ngủ những giấc ngủ ngắn ngay trên xe giữa những làn mưa bom của giặc đang ngày đêm trút xuống nhằm huỷ diệt sự sống.
- Chông chênh” là một từ láy giàu giá trị gợi tả, gợi cảm. Từ “chông chênh” gợi tả tư thế không thăng bằng, không chắc chắn, không vững chãi, gợi sự nguy hiểm. Song trong hoàn cảnh của bài thơ, từ “chông chênh” còn gợi tả phong thái hiên ngang của người lính như ngạo nghễ, thách thức kẻ thù.
- Họ luôn có tư thế tiến về phía trước. Điệp từ “lại đi” tái hiện vòng bánh xe lăn tiến lên phía trước, rộng hơn là đoàn xe vận tải lao nhanh ra mặt trận bỏ lại đằng sau tất cả đạn bom u ám để đến với bầu trời xanh phía trước.
- Bầu trời xanh là hình ảnh tượng trưng cho hoà bình, cho cuộc sống tươi đẹp. Với hình ảnh này, ta thấy được niềm lạc quan, niềm tin bất diệt của người lính vào chiến thắng. Phải chăng đó là sức mạnh lớn lao để đoàn xe lăn bánh tới đích?
Câu 5: Hãy chỉ ra và phân tích giá trị nghệ thuật trong câu thơ sau:
Cá nhụ cá chim cùng cá đé.
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng.
Hãy tìm một ví dụ cũng có sử dụng biện pháp tu từ nghệ thuật giống như câu thơ trên (trong chương trình đã học)
Gợi ý:
- Hai câu thơ trên đã sử dụng biện pháp tu từ liệt kê, ẩn dụ. Hình ảnh những con cá chim, cá đé, cá song là ẩn dụ cho thành quả lao động mà những người dân chài có được sau một ngày lao động trên biển. Hình ảnh “lấp lánh đuốc đen hồng” là một hình ảnh đẹp, những chiếc vẩy cá dưới ánh trăng như lấp lánh.
- Câu thơ có sử dụng phép liệt kê: VD: Một canh, hai canh lại ba canh.Trằn trọc băn khoăn giấc chẳng thành
Câu 6: Phân tích giá trị nghệ thuật của điệp từ “nhóm” trong khổ thơ sau
“Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoa sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới xẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ”
- Điệp từ “nhóm” được nhắc lại 4 lần làm toả sáng hơn nét “kì lạ” và thiêng liêng bếp lửa. Bếp lửa của tình bà đã nhóm lên trong lòng cháu bao điều thiêng liêng, kì lạ. Từ “nhóm” đứng đầu mỗi dòng thơ mang nhiều ý nghĩa: Từ bếp lửa của bà những gì được nhóm lên, khơi lên?
+ Khơi dậy tình cảm nồng ấm
+ Khơi dậy tình yêu thương, tình làng nghĩa xóm, quê hương
+ Khơi dậy những kỉ niệm tuổi thơ, bà là cội nguồn của niềm vui, của ngọt bùi nồng đượm, là khởi nguồn của những tâm tình tuổi nhỏ.
=> Đó là bếp lửa của lòng nhân ái, chia sẻ niềm vui chung.
Câu 7: Cho câu thơ sau:
“Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa”
.....
a. Hãy chép chính xác 7 câu thơ tiếp theo trong bài thơ "Bếp lửa" của Bằng Việt.
b. Hình ảnh bếp lửa và hình ảnh ngọn lửa được nhắc đến nhiều lần trong bài thơ có ý nghĩa gì?
Gợi ý:
b.
- Hình ảnh bếp lửa trong bài thơ có ý nghĩa:
+ Bếp lửa luôn gắn liền với hình ảnh của người bà. Nhớ đến bếp lửa là cháu nhớ đến người bà thân yêu (bà là người nhóm lửa) và cuộc sống gian khổ.
+ Bếp lửa bàn tay bà nhóm lên mỗi sớm mai là nhóm lên niềm yêu thương, niềm vui sưởi ấm, san sẻ.
+ Bếp lửa là tình bà ấm nóng, tình cảm bình dị mà thân thuộc, kì diệu, thiêng liêng.
- Hình ảnh ngọn lửa trong bài thơ có ý nghĩa:
+ Ngọn lửa là những kỉ niệm ấm lòng, niềm tin thiêng liêng, kì diệu nâng bước cháu trên suốt chặng đường dài.
+ Ngọn lửa là sức sống, lòng yêu thương, niềm tin mà bà truyền cho cháu.
Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết học tiếp theo
+ Ra bài tập về nhà:
- Học bài, nắm chắc kiến thức cơ bản.
- Ôn lại toàn bộ kiến thức về 11 tác phẩm thơ
+ Chuẩn bị bài: Những ngôi sao xa xôi
Ngày nay học tập, ngày mai giúp đời
CẢM ƠN CÁC EM
HỌC SINH ĐÃ THEO DÕI BÀI HỌC