ÔN TẬP VỀ TRUYỆN
(Tiết 1)

Trò chơi: Đây là ai?
? Quan sát tranh và cho biết
đây là nhà văn nào, tác phẩm
nào của nhà văn này mà em đã
được học?

Ông được mệnh danh là nhà văn
của làng quê Việt Nam, tác
phẩm của ông đã thể hiện những
chuyển biến mới trong tình cảm
của người nông dân Việt Nam
sau Cách mạng tháng 8/1945

Nhà văn Kim Lân

Bà là nhà văn nữ có sở trường
về truyện ngắn với ngòi bút
miêu tả tâm lí tinh tế, sắc sảo,
đặc biệt là tâm lí nhân vật nữ.
Nhà văn Lê Minh Khuê

Nhà văn:
Nguyễn Quang Sáng

Ông là một nhà văn Nam Bộ, rất am hiểu và
gắn bó với mảnh đất ấy. Ông hầu như chỉ viết
về cuộc sống và con người Nam Bộ trong chiến
tranh và sau hoà bình.

Nhà văn:
Nguyễn Thành Long

Những thiên truyện của ông thể hiện một phong cách văn xuôi
nhẹ nhàng, tình cảm, giàu chất thơ và mang nhiều ý nghĩa sâu
sắc về vẻ đẹp con người.

Truyện
hiện đại
Việt
Nam

KIẾN THỨC CƠ
BẢN

Tác giả

Tên
Năm sinhnăm
mất,quê
quán

Cuộc
đời:sự
nghiệp

Phong
cách sáng
tác

Giải
thưởng

KIẾN THỨC CƠ
BẢN

Ngôn ngữ

Nhân vật
Hoàn cảng sáng tác
Tình
huống
truyện

Tác
phẩm

Cốt truyện(tóm tắt)

Phương thức biểu đạt

Ngôi kể
Nhan đề

I,Hệ thống các tác phẩm hiện đại Việt Nam trong chương trình
lớp 9
Tên tác
Tên tác
giả
Năm sáng tác
Thời kì
STT phẩm
1
2
3
4

Làng
Chiếc lược
ngà

Kim Lân
Nguyễn Quang
Sáng

Lặng lẽ Sa PaNguyễn
Thành Long
Những ngôi
sao xa xôi

Lê Minh Khuê

1948

Kháng chiến
chống Pháp

1966
1970

1971

Cuộc kháng
chiến chống
Mĩ

I. Thống kê tên các tác phẩm truyện hiện đại Việt Nam (CT Ngữ văn 9)
Câu 1 (Trang 144)
Lập bảng thống kê tác phẩm truyện hiện đại Việt Nam đã học (Ngữ văn 9) theo mẫu.
Trả lời:
TT Tên tác
phẩm

Tác giả

Năm Tóm tắt nội dung
ST

1

Làng

Kim Lân

1948 Qua tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng theo giặc, truyện thể hiện
tình yêu làng thống nhất với tình yêu đất nước, tinh thần cách mạng
của ng.

2

Lặng lẽ
SaPa

Nguyễn
1970 Qua cuộc gặp gỡ tình cờ trên đỉnh Yên Sơn, truyện ca ngợi những
Thành Long
người lao động thầm lặng, sống đẹp, cống hiến cho đất nước

3

Chiếc
lược ngà

Nguyễn
1966 Qua câu chuyện éo le và cảm động của hai cha con ông Sáu và bé
Quang Sáng
Thu để ca ngợi tình cha con thắm thiết trong chiến tranh

4

Những
ngôi sao
xa xôi

Lê Minh
Châu

1971 Cuộc sống chiến đấu của ba cô gái thanh niên xung phong trên một
cao điểm của tuyến Trường Sơn trong kháng chiến Mĩ làm nổi bật
lên tâm hồn và tinh thần dũng cảm của họ



* Các giai đoạn sáng tác
Chống Pháp
1945

Miền Bắc xây
dựng CNXH

1954

Làng

Lặng lẽ Sapa

Hòa bình

Chống Mĩ
1964

1975

Chiếc lược ngà
Những ngôi sao
xa xôi

nay

Bến quê

II, Một số phương diện đặc biệt
1,Nhan đề

Biển chỉ dẫn(khi chưa đọc tác
phẩm)
Kết tinh giá trị nội dung,tư
tuởng( sau khi đọc trọn vẹn tác
phẩm,đoạn trích)

Lưu
ý

II, Một số phương diện đặc biệt
1,Nhan đề
a, Làng

b,Lặng lẽ
Sa Pa

d,Những ngôi
sao xa xôi

c,Chiếc lược
ngà

1,Nhan đề

a, Làng
-Nhan đề ngắn,đề tài làng quen
thuộc,gợi tình yêu quê hương đất
nước.
-Nhan đề giàu giá trị khái quát,mở
rộng phạm vi phản ánh.

1,Nhan đề

b,Lặng lẽ SaPa
- Nhan đề xuất hiện một địa danh nổi tiếng
-Sử dụng biện pháp đảo ngữ để nhấn mạnh tính
chất miền đất
-Bộc lộ sâu sắc chủ đề của tác phẩm:trong cái
yên lặng của SaPa- người ta thường nghĩ đến
việc nghỉ ngơi,vẫn có những con người đang
thầm lặng cồn hiến cho Tổ Quốc.

1,Nhan đề

Chiếc lược ngà
- Nhan đề xuất hiện một địa danh nổi tiếng
-Sử dụng biện pháp đảo ngữ để nhấn mạnh tính
chất miền đất
-Bộc lộ sâu sắc chủ đề của tác phẩm:trong cái
yên lặng của SaPa- người ta thường nghĩ đến
việc nghỉ ngơi,vẫn có những con người đang
thầm lặng cồn hiến cho Tổ Quốc.

1,Nhan đề
Những ngôi sao xa xôi
"Chiếc lược ngà" là câu chuyện cảm động về tình cha con
trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt. Nhan đề truyện ngắn
này có ý nghĩa sâu sắc, thể hiện chủ đề, tư tưởng của tác
phẩm. Đối với bé Thu, chiếc lược ngà là kỉ vật đầu tiên và
cũng là duy nhất của người cha để lại. Đối với anh Sáu, nó
là món quà đã hứa với con, là thứ giúp anh vơi bớt nỗi ân
hận vì đã đánh con. Chiếc lược ấy được làm nên bởi nỗi nhớ
cùng tình yêu con tha thiết. Nó là cầu nối tình cảm giữa hai
cha con. Như vậy, với việc sử dụng nhan đề là một chi tiết
nghệ thuật xuất hiện trong tác phẩm, nhà văn Nguyễn Quang
Sáng đã gợi mở về câu chuyện tình cảm cha con sâu nặng và
cao đẹp trong cảnh ngộ chiến tranh éo le.

2,Ngôi kể

Ngôi thứ
1

Ngôi
kể

Ngôi thứ
3

2,Ngôi kể

+Thuận lợi cho việc miêu tả thế
giới nội tâm của nhân vật với
những cảm xúc,suy nghĩ hiện lên
1 cách trưc tiếp.

Tác
dụng

+Chủ động điều chỉnh được nhịp
kể nhanh -chậm ,dễ dàng có
những liên tưởng tạt ngang
+Mối quan hệ giữa người kêngười đọc trở nên gần gũi giúp
truyền tải nội dung của tác
phẩm
+Các sự việc biến cố,nhân vật
khác hiện lên qua cái nhìn của
người trong cuộc
=>tăng độ tin cậy ,sức thuyết
phục cho câu chuyện

2,Ngôi kể
+Kể tường tận chi tiết mọi sự
việc,nhân vật trong tác phẩm
với tất cả suy nghĩ thầm kín
sâu sắc
Tác
dụng
+ Tạo sự sinh động,đa
dạng,nhiều chiều hấp dẫn người
đọc.

2,Ngôi kể
Lưu
ý
ĐIỂM NHÌN TRẦN THUẬT
Một số truyện được kể theo ngôi thứ ba –nhưng
được trần thuật chủ yếu ở cái nhìn và gịong
điệu của nhân vật
( Ông Hai- Làng, nhân vật ông họa sĩ – Lặng
lẽ SaPa)

3,Tình huống truyện

Làng

-Ông Hai nghe
tin làng chợ
Dầu theo giặc
-Tình huống tâm
lí thử thách
nội tâm nhân
vật
->Thể hiện trọn
vẹn tình cảm
của nhân vật
ông Hai

Lặng lẽ
SaPa

-Cuộc gặp gỡ bất ngờ
giữa con người xa lạ
trong khoảng thời gian
ngắn ngủi và có thể
không gặp lại
-> Khiến tiết cấu câu
chuyện nhanh hơn nhân
vật tự bộc lộ qua cái
nhìn,ấn tượng của nhân
vật khác
-> Tạo chất thơ của
chuyện cảm giác lưi
luyến vương vấn.

Chiếc lược
ngà

-Bé Thu không chịu nhận cha
đến khi bé nhận thì ông Sáu
phải lên đường-> thể hiện
của bé Thu với ba
- Ông Sáu làm cây lược cho
bé Thu nhưng chưa kịp trao
đã hi sinh -> Gửi gắm tình
yêu của cha cho con
*Chủ đề của tác phẩm: Ca
ngợi tình cha bất diện
trong hoàn cảnh éo le của
chiến tranh

I,Hệ thống các tác phẩm hiện đại Việt Nam trong chương trình lớp 9
II,Một số phương pháp đặc biệt
1,Nhan đề
2,Ngôi kể
3,Tình huống truyện

Trân trọng cảm
ơn

Ôn tập về truyện
(tiết 2)

I,Hệ thống các tác phẩm hiện đại Việt Nam trong chương trình lớp

9

II,Một số phương pháp đặc biệt
1,Nhan đề

Nội
Dung
Tiết
trước

2,Ngôi kể
3,Tình huống truyện

4,Nhân vật
a,Nhân vật ông Hai
( Làng – Kim Lân)

a,Nhân vật ông Hai ( Làng –Kim Lân)

Trước khi
nghe tin

Khi nghe tin
làng theo giặc

Khi nghe tin
làng cải chính

)
n
â
L
m
i
K
–
g
n
à
L
(
i
a
H
g
n
ô
a,

TRƯỚC KHI NGHE TIN

-Yêu và luôn tự hào về làng
-Nhớ làng,luôn sống với những kỉ niện khi
còn ở làng
- Khỏa lấp nỗi nhớ bằng cách nghe tin tức
làng,về cuộc kháng chiến
=> Thế giới nghệ thuật tràn đầy ánh sáng
âm thanh,tam trạng hân hoan rạo rực thể
hiện qua hành động cử chỉ lời nói.

KHI NGHE TIN LÀNG THEO
GIẶC
-

Bàng hoàng sững sờ
Xấu hổ tủi nhục
Đau đớn xót xa khi nghĩ về người làng
Cố không tin và tự bào chữa,phủ nhận tin không hay về
làng
- Uất hận,căm giận khi nghĩ về những con người phản bội
kháng chiến
- Trăn trở và dằn vặt đến cáu giận với bà Hai
- Lo lắng và sợ hãi khi nghĩ đến bà chủ nhà
- Bế tắc và tuyệt vọng khi không biết đi đâu về đâu
- Đấu tranh nội tâm gay gắt và lựa chọn theo kháng chiến
- Trò chuyện với con để củng cố niềm tin cho chính mình
=>Diễn biến tâm trạng được miêu tả chân thực sinh động
thuyết phục, thế giới xung quanh tràn ngập bóng tối và
sự im.lặng

)
n
â
L
m
i
K
–
g
n
à
L
(
i
a
H
g
n
ô
a,

NGHE TIN LÀNG CẢI CHÍNH

Vỡ ào trong niềm vui sướng hân hoan rạo rực
=>Ông Hai hồi sinh bất chấp việc ngôi nhà của
ông bị cháy
Tíu tít kheo về tinh thần kháng chiến của
làng mình
=>Tình yêu làng quê thống nhất với tình yêu
đất nước ,niềm tin tưởng,thủy chung với cụ
Hồ,và kháng chiến đặt lên trên cả lợi ích cá
nhân.

4,Nhân vật
b,Nhân vật anh thanh
niên( Lặng lẽ SaPa –
Nguyễn Thành Long)

27 tuổi,quê Lào Cai

Nguồn gốc lai
lịch

“ Viết đơn xin ra lính
đi mặt trận” cùng bố
nhưng được
Làm công tác khí tượng
khiêm vật lí địa cầu

Điều kiện sống
và làm việc

Trên
cao
bóng
độc

đỉnh núi Yên Sơn
2600m,không một
người( "người cô
nhất thế gian”)

Công việc gian
khổ ,vất vả : mỗi
người phải báo 4
lần,gian khổ nhất là
vè lúc 1 giờ sáng

Phẩm chất lối sống

Quan hệ ứng xử với
mọi người
Nhiệt tình,hiếu
khách,thân thiện,cởi
mở lịch thiệp,chân
thực biết quan tâm
tới người khác,khiêm
tốn,và đôi khi có
chút vụng về.

Công việc
Có tinh thần trách nhiệm
cao,yêu và gắn bó với công
việc của mình
+Hiểu được việc làm của mình
có ý nghĩa như thế nào,liên
quan tới những ai,mang lại
điều gì
+ Tìm thấy niềm vui và hạnh
phúc trong con việc
+ Coi công việc như một phần
của mình
-> Thái độ đáng quý,đáng trân
trọng của người lao động

Đời sống cá nhân
Nghiêm túc,ngăn
nắp,kỉ luật,biết tổ
chức cuộc sống ,tìm
thấy nièm vui,niềm
hạnh phúc trong chính
bản thân

II, Một số phương diện đặc biệt
v ật
n
â
h
N
4,

C,Nhân vật ông Sáu(Chiếc
lược ngà- Nguyễn Quang Sáng)

Hoàn cảnh
Li tán gia đình vì
tham gia kháng
chiến luôn khao
khát mong nhớ
con

Trở về
thăm
nhà
-Bước chân dồn dập lao về
phía con,và tiếng gọi nghẹn
ngào
-Cảm giác hụt hẫng,đau đớn
khi con không nhận cha
-Buồn bã,thất vọng và tức
giọng khi thái độ của con với
sự quan tâm của mình
-Lầm lũi và cô đơn khi ra đi
muốn ôm con mà không dám
-Xúc động mãnh liệt khi con
cất tiếng gọi ba

Trở lại
chiến
khu
-Hân hoan vui sướng ,hạnh phúc khi
tìm được khúc ngà làm lược cho con
-Gửi gắm tình yêu thương của mình
cho con và làm cây lược: tỉ mỉ,cố
công như 1 người thợ bạc,gò lưng
khắc dòng chữ” Thương nhớ tặng
Thu,con của ba”
-Cồn cào mong muốn gặp con: ân
hận,day dứt vì trót đánh con
-Canh cánh trong lòng vì chưa đưa
được món quà nhỏ cho con,chỉ yên
lòng nhắm mắt khi nghe được lời
hứa của đồng đội.

Ngòi bút miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế,hiểu đời,hiểu người sâu sắc,ca
ngợi sự hi sinh âm thầm của những người lính trong chiến tranh.

Trước khi nhận
cha

Khước từ mọi sự quan
tâm
- Không cất tiếng gọi ba
dù bị đặt vào tình
huống khó sử
-> Tình yêu ba mãnh
liệt,tôn thờ 1 người
cha duy nhất chụp chung
với má

Bé
Thu

Khi nhận cha

Bộc lộ tình cảm trong sự
cuống quýt với cảm giác ân
hận ăn năn
+Tiếng gọi như tiếng xé
+Tìm mọi cách giữa ba đặc
biệt
+Chỉ chịu cho ba đi khi
được ngoại động viên,hứa
hẹn ngày trở lại của ba

e,Ba cô gái thanh niên xung
phong:Phương Định ,Nho,chị Thao(
Những ngôi sao xa xôi-Lê Minh
Khuê)

Ba cô gái thanh niên xung phong
Phương Định,Nho,Chị Thao
nh
ả
c
n
ấu
à
đ
o
H

n
ế
i
ch

Sống trong một cái hang
dưới chân cao điểm,trên
vùng trọng điểm bắn phá
của máy bay Mĩ
- Gian khổ,ác liệt
Không gian đối lập
Trong hang>< ngoài hang
Chi phối phẩm
chất ,tính cách của mỗi
con người cô gái

g
n
ô
C

c
ệ
i
v

Đo khối lượng lấp vào
hố bom
Đếm những quả bom,đánh
dấu các quả bom chưa
nổ nếu cần thì phá bom
->Nguy hiểm căng thẳng
thần kinh,luôn phải
đối mặt với cái chết

Vẻ đẹp tâm
hồn ,phẩm chất
Yêu nước gan dạ
dũng cảm:
+Tự nguyện rời
xa gia đình ,quê
hương đến với
trường ác liệt
+Dẫu bị thương
vẫn tiếp tục
chiến đấu

Tinh thần trách
nhiệm cao với
công việc:
+Phá bom trở
thành công việc
thường ngày
+Luôn sẵn sàng
thực hiện nhiệm
vụ mà không cần
giúp đỡ
+Đặt công
việc,nhiệm vụ
lên hàng đầu.

Tình đồng đội gắn
bó sâu nặng
+Hiểu thấu tâm tư
tình cảm,suy nghĩ
của nhau
+Quan tâm,chăm
sóc và lo lắng
cho nhau như
những người thân
trong gia đình

Tinh thần lạc
quan yêu đời,tâm
hồn trong sáng
mơ mộng
+ Nhiều ước mơ
về tương lái
+Hồn nhiên ,nữ
tính,thích làm
đẹp ngy trong
hoàn cảnh chiến
tranh ác liệt.

=> Ngòi bút miêu tả tâm lí sinh động,tự nhiên của một cây bút giàu trải
nghiệm ,nhiều vốn sống thự tế chiến tranh

4,Nhân vật

Ông Hai

Anh thanh niên

Ông Sáu và bé Thu

Ba nữ thanh niên
xung phong

Đất nước,con người Việt Nam

Cuộc kháng gian
khổ,hi sinh mà
anh hùng,kiên
cường

Tiền tuyến

Công cuộc lao
động vất vả nhọc
nhằn mà vẫn phấn
chấn,hăng say

Hậu phương

-

Yêu làng quê,yêu đất
nước
- Gắn bó chặt chẽ với
quê hương
-Kiên cường dũng cảm
- lạc quan,yêu đời

Trân trọng cảm
ơn