Từ
Từ đơn
Từ phức
Từ ghép
Từ láy
Ghép chính phụ
Ghép đẳng lập
Tiết 13
TỪ LÁY
TỪ LÁY
I. Các loại từ láy :
1. Xét ví dụ.
? Các từ láy sau đây có gì giống nhau và khác nhau về đặc điểm âm thanh ?
đăm đăm:
mếu máo:
liêu xiêu :
Láy lại tiếng gốc  Từ láy toàn bộ
Láy bộ phận m  Từ láy bộ phận
Láy bộ phận iêu  Từ láy bộ phận
1/ Các từ láy sau đây có gì giống nhau và khác nhau về đặc điểm âm thanh ?
đăm đăm:
mếu máo:
liêu xiêu:
Láy lại tiếng gốc  Từ láy toàn bộ
Láy bộ phận m  Từ láy bộ phận
Láy bộ phận iêu  Từ láy bộ phận
3/ Vì sao các từ láy sau không nói là bật bật, thẳm thẳm ?
bật bật  bần bật : biến đổi phụ âm cuối
để tạo sự hài hòa về âm thanh.

- thẳm thẳm  thăm thẳm : biến đổi thanh điệu để tạo sự hài hòa về âm thanh.
Phân loại: Có 2 loại từ láy:
Từ láy toàn bộ.
Từ láy bộ phận.

2. Nghĩa của từ láy :
1/ Nghĩa của từ láy ha hả, oa oa, tích tắc, gâu gâu được tạo thành do đặc điểm gì về âm thanh ?
 Do mô phỏng âm thanh.
2/ Các từ láy trong mỗi nhóm ở SGK có điểm gì chung về âm thanh và ý nghĩa ?
a/ Dựa vào khuôn vần i gợi tính chất nhỏ bé.
b/ Dựa vào khuôn vần âp biểu thị sự gồ ghề, không bằng phẳng.
2. Nghĩa của từ láy :
a. - Ha hả, oa oa, tích tắc, gâu gâu
 Do mô phỏng âm thanh.
- Lí nhí, li ti, ti hí.
→ Dựa vào khuôn vần i gợi tính chất nhỏ bé.
- Nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh,
→ Dựa vào khuôn vần âp biểu thị sự gồ ghề, không bằng phẳng.
3/ So sánh nghĩa của từ láy so với nghĩa của tiếng gốc.
mềm mại - mềm , đo đỏ - đỏ
 Nghĩa giảm nhẹ hơn
Ào ào – ào , ầm ầm - ầm
 Nghĩa nhấn mạnh hơn
b. Mềm mại - mềm , đo đỏ - đỏ
 Nghĩa giảm nhẹ hơn
Ào ào – ào , ầm ầm - ầm
 Nghĩa nhấn mạnh hơn
Ghi nhớ SGK/42
Bài tập 1: Tìm các từ láy và sắp xếp theo bảng phân loại các từ láy trong đoạn văn sau:
Mẹ tôi, giọng khản đặc, từ trong màn nói vọng ra:
Thôi, hai đứa liệu mà đem chia đồ chơi ra đi.
Vừa nghe thấy thế, em tôi bất giác run lên bần bật, kinh hoàng đưa cặp mắt tuyệt vọng nhìn tôi. Cặp mắt đen của em lúc này buồn thăm thẳm, hai bờ mi đã sưng mọng lên vì khóc nhiều.
Đêm qua, lúc nào chợt tỉnh, tôi cũng nghe tiếng nức nở, tức tưởi của em. Tôi cứ phải cắn chặt môi để khỏi bật lên tiếng khóc to, nhưng nước mắt cứ tuôn ra như suối, ướt đầm cả gối và hai cánh tay áo.
Sáng nay dậy sớm, tôi khẽ mở cửa, rón rén đi ra vườn, ngồi xuống gốc cây hồng xiêm. Chợt thấy động phía sau, tôi quay lại: em tôi đã theo ra từ lúc nào. Em lặng lẽ đặt tay lên vai tôi. Tôi kéo em ngồi xuống và khẽ vuốt lên mái tóc.
Chúng tôi cứ ngồi im như vậy. Đằng đông, trời hửng dần. Những bông hoa thược dược trong vườn đã thoáng hiện trong màn sương sớm và bắt đầu khoe bộ cánh rực rỡ của mình. Lũ chim sâu, chim chiền chiện nhảy nhót trên cành và chiêm chiếp hót. Ngoài đường, tiếng xe máy, tiếng ô tô và tiếng nói chuyện của những người đi chợ mỗi lúc một ríu ran. Cảnh vật vẫn cứ như hôm qua, hôm kia thôi mà sao tai họa giáng xuống anh em tôi nặng nề như thế này.
Bài tập 2: Điền các tiếng láy vào trước hoặc sau các tiếng gốc để tạo ra từ láy:
.......... ló .............. thấp
.......... nhỏ .............. chếch
nhức ......... ............ ách
............khác
lấp
thõm
khang
nhúi
Nho
anh
chênh
3/ Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống :
a/ nhẹ nhàng b/ nhẹ nhõm
a/ tan tành
b/ tan tác
a/ xấu xa
b/ xấu xí
4/ Đặt câu với các từ láy cho sẵn :
Anh ấy có dáng người nhỏ nhắn.
Đó chỉ là việc nhỏ nhặt, không đáng kể.
Cô bé ấy nói chuyện thật nhỏ nhẹ.
Bạn Trung tính tình ích kỉ, nhỏ nhen.
Món tiền nhỏ nhoi ấy có đáng là bao.
5/ Các từ này đều là từ ghép đẳng lập.
6/ Các từ như chùa chiền, no nê, rơi rớt, học hành là từ ghép đẳng lập. Trong đó có một tiếng đã mờ nghĩa.
LỚP : LÁ
Giáo viên : Nguyễn Thị Thân
Xem hình và đặt câu có dùng từ láy thích hợp.
Mây bay mù mịt trên núi đồi
Đường đèo quanh co, khúc khuỷu
Cánh đồng lúa xanh mơn mởn
Sóng trào dâng cuồn cuộn
Thác nước ngày đêm tuôn róc rách
Vịnh Hạ Long đẹp lộng lẫy như một bức tranh
Trời mưa tầm tả
Ánh đèn leo lét trong đêm khuya
Thác nước từ trên cao đổ xuống ầm ầm
Nước chảy ào ào như suối
Dòng sông lấp lánh ánh trăng
Sóng biển nhấp nhô
Cây thông lung linh huyền ảo
Những bông hoa rung rinh trong gió
CỦNG CỐ
-Thế nào là từ láy bộ phận
và từ láy toàn bộ ?
Nghĩa của từ láy có đặc
điểm gì ?
TỪ PHỨC
TỪ GHÉP
TỪ LÁY
TỪ
GHÉP
ĐẲNG
LẬP
TỪ
GHÉP
CHÍNH
PHỤ
TỪ
LÁY
TOÀN
BỘ
TỪ
LÁY
BỘ
PHẬN