Chủ đề 3:

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH VÀ LẶP

KHỞI ĐỘNG

? Điền vào ô trống

1. Nếu gặp đèn tín hiệu màu xanh Được phép đi tiếp
thì
2. Nếu gặp đèn không phải
màu xanh thì

Dừng lại

3. Nếu gặp đèn tín hiệu màu xanhĐược phép đi tiếp
thì
nếu không thì Dừng lại
Trong cuộc sống, chúng ta vẫn thường gặp các tình huống một việc
được thực hiện hay không phụ thuộc vào một điều kiện.

C

BÀI 9:
ẤU TRÚC RẼ NHÁNH

NỘI DUNG BÀI HỌC

1. Rẽ nhánh
Bài 9:
Cấu Trúc
Rẽ Nhánh

2. Câu lệnh if

3. Bài tập

1. Rẽ nhánh

Tình huống 1
Nhà Ngọc

“Ngày mai, nếu trời nắng thì Duy sẽ đi chơi cùng với Ngọc”.
Điều kiện

Công việc

Câu nói của Duy cho biết việc làm cụ thể nào?
Và điều kiện đó là gì ?
Câu nói của Duy có đề cập đến việc gì sẽ xảy ra khi
điều kiện đó không được thỏa mãn không ?
Nhận xét:
Ta nói cách diễn đạt như vậy thuộc dạng
thiếu: Nếu…thì…

1. Rẽ nhánh

Tình huống 2
Nhà Ngọc

“Ngày mai, nếu trời nắng thì Ngọc sẽ đến nhà Duy, nếu không thì
Điều kiện

sẽ nhắn tin cho Duy”.

Công việc 1

Công việc 2

Câu nói của Ngọc khẳng định hai việc cụ thể gì?
Có khi nào cả hai việc cùng được thực hiện không?
Vậy mỗi việc sẽ được thực hiện khi nào?

Nhận xét:

Ta nói cách diễn đạt như vậy thuộc dạng
đủ:
Nếu…thì…, nếu không thì…

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

1. Rẽ nhánh
- Cấu trúc rẽ nhánh là cấu trúc dùng để mô tả
các mệnh đề được chọn thực hiện hay không
thực hiện một công việc phù hợp với điều kiện
đang xảy ra.
- Cấu trúc rẽ nhánh có 2 dạng:
+ Nếu…thì…
+ Nếu…thì…nếu không thì…

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

Ví dụ:

Giải phương trình bậc 2: ax2 + bx + c =0 (a0)

Em hãy nêu các
bước giải phương
trình bậc 2?

-

Nhập hệ số a, b, c
Tính Delta = b2 - 4ac
Nếu Delta < 0 thì phương trình vô
nghiệm, ngược lại thì phương trình có
nghiệm.

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

Ví dụ:

Giải phương trình bậc 2: ax2 + bx + c =0 (a0)

Nhập hệ số a,b,c

Nhập a, b, c

Tính delta =b2 - 4ac

D← b2-4ac

Nếu Delta<0 thì thông Đ
báo
Thông báo vô
nghiệm

S

D< 0

Ngược lại thì tính

Tính và đưa ra nghiệm

Kết thúc

Mọi ngôn ngữ lập trình đều có các câu lệnh để mô tả cấu trúc
rẽ nhánh.

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

2. Câu lệnh if
a) Dạng thiếu :
Cú pháp:

if <điều kiện>:


Kết quả của BT
quan hệ hay BT
logic là gì?

* Trong đó:
- Điều kiện: là biểu thức quan hệ hoặc biểu thức
logic.
- Khối lệnh: là 1 hoặc nhiều câu lệnh trong Python

Nếu <điều kiện> đúng thì được thực hiện, sai
thì bị bỏ qua.

VD: Nếu Delta < 0 thì phương trình vô nghiệm

if Delta<0 :
print(“phương trình vô nghiệm”)

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

2. Câu lệnh if

b) Dạng đủ :
Cú pháp: if <điều kiện>:

else:

Nếu<điều kiện> đúng thì được thực hiện, ngược
lại thì được thực hiện.

VD: Nếu Delta < 0 thì phương trình vô nghiệm, ngược lại
phương trình có nghiệm.

if Delta<0 :
print(“phương trình vô nghiệm”)
else:
print(“phương trình có nghiệm”)

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

Câu lệnh rẽ nhánh dạng thiếu
if <điều kiện>:


Câu lệnh rẽ nhánh dạng đủ
if
else:

<điều kiện>:



Chú ý:



Từ khóa if và else cần viết thẳng lề trái.
<điều kiện> là 1 biểu thức quan hệ hoặc biểu thức logic



Sau <điều kiện> và sau else cần có dấu “:”



, , là 1 hay nhiều câu
lệnh trong Python



Các khối lệnh trong Python đều cần viết sau dấu “:” và lùi vào,
thẳng hàng (mặc định là 1 Tab hay 4 dấu cách).

BÀI 9

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH
Câu lệnh if…elif…else
Dạng mở rộng:
if :

elif :

elif :

……………….
else:


if DTB >= 8:
print(“GIỎI")
elif DTB >= 6.5:
print(“KHÁ")
elif

DTB >= 5:

BÌNH”)

print( “TRUNG

elif DTB>= 3.5:
print(“YẾU”)
else:
print(“KÉM")

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

Cú pháp:Câu lệnh if…elif…else…
if <điều kiện 1>:

elif <điều kiện n>:

else:

Ví dụ:

if d < 0:
print("Phương trình vô nghiệm")
elif d == 0:
print("Phương trình có nghiệm kép")
else:
print("Phương trình có hai nghiệm")

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

3. BÀI TẬP

Câu a)

Viết câu lệnh rẽ nhánh đưa ra câu thông
báo số a là số dương hay số âm theo dạng
thiếu và dạng đủ ?

Câu b)
Viết câu lệnh rẽ nhánh xác định a là số chẵn hay
số lẻ theo dạng thiếu và dạng đủ

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

3. BÀI TẬP

Đáp án câu a
Dạng thiếu

Dạng đủ

if a < 0 :
if a < 0 :
print(“a la so am”)
print(“a la so am”)
if a > 0:
else:
print (“ a la so duong”)
print (“a la so duong”
Đáp án câu b
Dạng thiếu

if

a% 2 = = 0 :
print (“a là số chẵn”)

if

a%2 !=0 :
print (“a là số lẻ”)

Dạng đủ

if a% 2 = = 0 :
print (“a là số chẵn”)
else :
print (“a là số lẻ”)

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

BÀI TẬP VẬN DỤNG
Bài 1: Giá bán cam tại siêu thị tính như sau: nếu khối lượng
cam mua dưới 5kg thì giá bán là 15000 đồng/kg, nếu khối lượng
mua lớn hơn hoặc bằng 5kg thì giá bán là 12000 đồng/kg. Viết
chương trình nhập số lượng mua (tính theo kg) từ bàn phím và
đưa ra số tiền cần phải trả ra màn hình.
 

INPUT

 
Mời nhập
số lượng cam cần mua: 3

OUTPUT
Số tiền cần phải trả là: 45000

BÀI 9

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ

BÀI 9

CÀ
M

AU

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

BÀI TẬP CỦNG CỐ: CHỌN ĐÁP ÁN ĐÚNG

Câu 1: Câu

lệnh nào sau đây viết đúng cú pháp?

A. if<điều kiện>:

B. If <điều kiện> then ; Else
C. if <điều kiện>:

else


D. If then <điều kiện>;

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

BÀI TẬP CỦNG CỐ: CHỌN ĐÁP ÁN ĐÚNG

Câu 2: Cho đoạn chương trình sau:
a=5
b=10
if a < b:
x=b
print (x)
-Kết quả X bằng bao nhiêu?
A.

5

B.

10

C.

15

D.

20

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

BÀI TẬP CỦNG CỐ: CHỌN ĐÁP ÁN ĐÚNG

Câu 3: Các câu lệnh Python nào sau đây được viết
đúng?

A. if x== 5:
a=1
B. if x > 4;
a=1
C. if x > 4:
a=1
else
a=2
D. if x > 4:
a=1
else:
a:=2

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

BÀI 9

BÀI TẬP CỦNG CỐ: CHỌN ĐÁP ÁN ĐÚNG

Câu 4: Cho đoạn chương trình sau?
if a > 8:
b=3
else:
b=5
Khi a nhận giá trị là 0 thì b nhận giá trị nào?

A. 0
B. 5
C. 8

D. 3