Chương V: ĐẠI VIỆT Ở CÁC THẾ KỶ XVI – XVIII
Bài 22: SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN (THẾ KỶ XVI – XVIII).
I. Tình hình chính trị
1. Triều đình nhà Lê
Từ đầu thế kỷ XVI, triều đình Lê sơ bắt đầu suy thoái
Vua quan ăn chơi sa đoạ, nội bộ giai cấp thống trị tranh giành quyền lực.
Phong trào khởi nghĩa của nông dân đầu thế kỷ XVI
Nguyên nhân: vua quan nhà Lê bóc lột nhân dân thậm tệ; đời sống nhân dân lâm vào khốn cùng => mâu thuẫn giai cấp gay gắt.
Diễn biến (lập bảng):
c. Kết quả và ý nghĩa:
Các cuộc khởi nghĩa lần lượt bị đàn áp và thất bại
Góp phần làm triều đình nhà Lê sơ mau chóng sụp đổ
















Các cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn
Chiến tranh Nam – Bắc triều
Hoàn cảnh:
Năm 1527, Mạc Đăng Dung lật đổ triều Lê sơ và lập ra triều Mạc (đóng đô ở Thăng Long), sử gọi là Bắc triều
Năm 1533, Nguyễn Kim cùng một số cựu thần nhà Lê sơ đã lập một người thuộc dòng dõi nhà Lê sơ lên ngôi ở Thanh Hoá, sử gọi là Nam triều.
b. Diễn biến (SGK/107)
c. Kết quả:
Nam triều đánh bại được Bắc triều và tạm thời thống nhất được đất nước
Đất nước bị tàn phá nghiêm trọng, đời sống nhân dân thêm bần cùng.
2. Chiến tranh Trịnh – Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong – Đàng Ngoài
a. Hoàn cảnh:
Năm 1545, Nguyễn Kim mất, con rể là Trịnh Kiểm nắm toàn quyền => thế lực họ Trịnh (chúa Trịnh) hình thành.
Năm 1558, Nguyễn Hoàng (con trai của Nguyễn Kim) vào trấn thủ Thuận Hoá, hình thành thế lực họ Nguyễn (chúa Nguyễn).
b. Diễn biến (SGK/108 – 109)
c. Kết quả:
Hai bên bất phân thắng bại, cuối cùng lấy sông Gianh (Quảng Bình) làm ranh giới. Từ sông Gianh trở ra bắc gọi là Đàng Ngoài; từ sông Gianh trở vào nam gọi Đàng Trong.
Ở Đàng Ngoài, chúa Trịnh xây phủ chúa bên cạnh cung vua Lê và nắm toàn quyền, sử gọi là “vua Lê – chúa Trịnh”.
- Ở Đàng Trong, con cháu của họ Nguyễn (tức Nguyễn Hoàng) nối nhau cầm quyền, sử gọi là “chúa Nguyễn”.
=> đây là cuộc chiến tranh phi nghĩa giữa hai tập đoàn phong kiến Trịnh – Nguyễn; cuối cùng khiến đất nước càng chia cắt và nhân dân càng đói khổ hơn, kinh tế chậm phát triển.
Triều đình vua Lê thế kỷ XVII.

Dặn dò: học bài và làm bài tập trong sách bài tập từ trang 107 – 109. Chuẩn bị bài mới (bài 23)