Trần Tế Xương
thương vợ
I. GIỚI THIỆU
1. Tác giả
- Tr?n T? Xuong, cịn g?i l� T� Xuong (1870-1907)
Qu�: l�ng V? Xuy�n, huy?n M? L?c, t?nh Nam D?nh.
Gia dình: nh� nho ngh�o
B?n th�n:
+ thơng minh, h�i hu?c, ch�m bi?m
+ tính c�ch phĩng khống.
Cu?c d?i: ch? d? t� t�i, l?p gia dình s?m, con dơng ? ngh�o khĩ.
- S? nghi?p tho ca b?t t?, hon 100 b�i, ch? y?u l� tho Nơm (tr�o ph�ng v� tr? tình).
Mộ Trần Tế Xương
I. GIỚI THIỆU
I. GIỚI THIỆU
2. Đề tài:
Cảm xúc yêu thương vợ: lạ trong thơ văn trung đại.
Viết nhiều về bà Tú - vợ ông - lúc còn sống: thơ, văn tế, câu đối ? trân trọng , yêu thương.
Bà Tú ? Phạm Thị Mẫn (Hải Dương) ? nổi tiếng tần tảo, thương chồng, con, nhẫn nại.
3. Tác phẩm:
N?m trong d? t�i vi?t v? b� T� (Ph?m Th? M?n).
S�ng t�c: 1896-1897
Hình ảnh bà Tú:
a. Nỗi vất vả, gian truân của bà Tú:
Quanh năm:


Mom sông:
Suốt năm không nghỉ
Tất bật ngược xuôi
Năm này qua năm khác
Chênh vênh, nguy hiểm
Thời gian
Không gian
II. Đọc - hiểu văn bản
Nuôi đủ
Nuôi vừa đủ
Nuôi đầy đủ các nhu cầu sinh hoạt
Nuôi đủ
Năm con
Một chồng
Cấu trúc đòn gánh
Đảo ngữ: lặn lội + eo sèo
? gợi hình, gợi cảm
? nhấn mạnh nỗi vất vả, gian truân
Thân cò ? ẩn dụ ? đặc tả dáng gầy guộc
? vận dụng ca dao ? gian nan, lận đận.
Thân: sáng tạo ? nỗi đau thân phận
Khi quãng vắng: thời gian, không gian heo hút, rợn ngợp, nguy hiểm
Buổi đò đông: va chạm, tranh giành? nguy hiểm
quãng vắng : vắng người / lo toan một mình
đò đông : đông khách / đò sớm
? Xuyên suốt
? đối về từ ngữ nhưng cộng hưởng, thừa tiếp về ý, nhấn mạnh sự vất vả đầy bất trắc
II. Đọc - hiểu văn bản
Hình ảnh bà Tú:
a. Nỗi vất vả, gian truân của bà Tú:
khung cảnh
? Cảnh làm ăn vất vả, đơn chiếc, bươn bả, nguy hiểm của bà Tú.
II. Đọc - hiểu văn bản
Hình ảnh bà Tú:
a. Nỗi vất vả, gian truân của bà Tú:
- Nuôi đủ 5 con với 1 chồng: đảm đang, chu đáo
Một duyên hai nợ
Ít
Tình yêu, hạnh phúc
Nhiều
Trách nhiệm, đau khổ
- 5 nắng 10 mưa: vất vả, dãi dầu (5, 10: số từ phiếm chỉ ? số lượng nhiều)
II. Đọc - hiểu văn bản
Hình ảnh bà Tú:
b. Đức tính cao đẹp của bà Tú:
Nghệ thuật liệt kê tăng tiến
A�u đành phận
dám quản công:
dịu dàng cam chịu, không phàn nàn, kể lể
chịu thương chịu khó, giàu lòng vị tha
? vận dụng thành ngữ khéo léo: vừa ca ngợi sự hi sinh của vợ, vừa bày tỏ sự thương cảm.
? vừa tả thực bà Tú, vừa có ý nghĩa biểu tượng.
2.Tấm lòng ông Tú:
- 5 con - 1 chồng:
+ chồng được xem như một loại con.
+ chồng xếp sau con: tự hạ thấp, tự chế giễu mình
- 1 duyên 2 nợ: tự coi mình là 1 thứ nợ đời
- Cha mẹ: tiếng chửi mình ? chửi xã hội
Thói đời: xã hội đương thời (phong kiến + thuộc địa)
chồng hờ hững cũng như không: tự phê phán mình thiếu trách nhiệm.
? Cảm thông, thấu hiểu và tri ân vợ sâu sắc.
Là một nhà nho, Tú Xương lại dũng cảm ca ngợi ngu?i phụ nữ, tự lên án bản thân và tố cáo xã hội.
? một tư tưởng tiến bộ, một nhân cách cao cả.
II. Đọc - hiểu văn bản
3. Nghệ thuật:
- Ngôn ngữ giản dị, giàu tính biểu cảm
- Vận dụng sáng tạo văn học dân gian (cò, thành ngữ) và ngôn ngữ đời sống (khẩu ngữ, tiếng chửi)
- Kết hợp hài hòa giữa trữ tình và trào phúng.
II. Đọc - hiểu văn bản
III. Tổng kết
Với tình cảm thương yêu, quý trọng, tác giả đã ghi lại một cách xúc động, chân thực hình ảnh người vợ tần tảo, giàu đức hi sinh. Thương vợ là bài thơ tiêu biểu cho thơ trữ tình của Trần Tế Xương: cảm xúc chân thành, lời thơ giản dị mà sâu sắc.