Bài 1:
NHỮNG GƯƠNG MẶT THÂN YÊU
( Thơ sáu chữ, bảy chữ )

Ô CỬA BÍ MẬT

Nhiệm vụ
Có 1 bức ảnh liên quan
đến bài học được che bởi 5
mảnh ghép. Để lật mở được
các mảnh ghép, Hs phải trả
lời được câu hỏi. Hs đoán
được bức ảnh trước khi lật mở
hết các mảnh ghép sẽ được
cộng 2 điểm.

1
1

2
2

55
33

44

Câu 1: Điền từ còn thiếu vào câu ca dao:
Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như...chảy ra

Nước trong nguồn

Quay lại

Câu 2: Điền từ còn thiếu vào câu ca dao:
Ai rằng công mẹ như...
Thực ra công mẹ lại còn lớn hơn

Non

Quay lại

Câu 3: Điền từ còn thiếu vào câu ca dao:
Nhớ ơn chín chữ...
Ba năm bú mớm biết bao thân tình

Cù lao

Quay lại

Câu 4: Điền từ còn thiếu vào câu thơ:
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ... của con suốt đời

Ngọn gió

Quay lại

Câu 5. Điền từ còn thiếu vào câu ca dao:
Đố ai đếm được...
Đố ai đếm được công lao mẹ già

Vì sao

Quay lại

Bức ảnh bí mật
gợi cho em cảm
xúc, suy nghĩ gì?

Bài 1:
NHỮNG GƯƠNG MẶT THÂN YÊU
( Thơ sáu chữ, bảy chữ )

Văn bản 1:
TRONG LỜI MẸ HÁT
- Trương Nam Hương -

I

Tiến trình
bài học

Tri thức ngữ văn

II Trải nghiệm cùng văn bản
III Suy ngẫm và phản hồi

IV Khái quát đặc điểm thể loại

ÂY
C
1
O
KẸ

VÒNG QUAY
VĂN HỌC

5

6

ÂY
1 C HÌ
TC
BÚ

4

1C
Ụ
C
G
Ô
M

3

STOP

ÂY Ì
C
1
H
C
T
Ú
B

1C
ỤC
GÔ
M

ÂY
1C O
KẸ

2

1C
BÚ ÂY
T
B
I

1

1C
BÚ ÂY
TB
I

I Tri thức ngữ văn

QUAY

Câu 1: Đây là một thể mỗi dòng có sáu chữ, thường có gieo vần
ngắt nhịp linh hoạt?
A. Bốn chữ

B. Năm chữ

C. Lục bát

D. Sáu chữ.

QUAY VỀ

Câu 2: Thơ bảy chữ là:
A. Là thể thơ mà mỗi dòng thơ
có bảy chữ.

B. Là thể thơ có bảy câu thơ
trong một bài thơ.

C. Là thể thơ có 7 khổ thơ.

D. Là thể thơ có 7 đoạn thơ.

QUAY VỀ

Câu 3: Nhận xét nào không đúng khi nói về bố cục của bài thơ?

A. Giúp người đọc nhìn thấy, tưởng
tượng thấy điều mà nhà thơ miêu tả .
C. Việc xác định bố cục giúp người
đọc có cái nhìn tổng quát, biết rõ bài
thơ có mấy phần, vị trí và ranh giới
từng phần trong bài thơ;

B. có thể xác định được mạch cảm
xúc của bài thơ.

D. sự tổ chức, sắp xếp các phần,
các đoạn văn theo một trình tự
nhất định.

QUAY VỀ

Câu 4: Em hiểu thế nào là vần liền?
A. Là vần được gieo vào cuối
dòng thơ.

B. Là tiếng cuối của 2 dòng thơ
liên tiếp vần với nhau.

C. Là vần gieo ngắt quãng

D. Là vần gieo ở đầu câu thơ.

QUAY VỀ

Câu 5: Em hiểu thế nào là vần cách?
A. Là vần được gieo cuối dòng
thơ

B. Là vần được gieo ở giữa dòng
thơ

C. là trường hợp tiếng cuối ở 2
dòng thơ cách nhau vần với
nhau.

D. Là vần của các bài thơ.

QUAY VỀ

Câu 6: Cảm hứng chủ đạo là trạng thái tình cảm mãnh liệt, thường
gắn với tư tưởng và đánh giá nhất định được thể hiện xuyên suốt tác
phẩm, tác động đến cảm xúc của người đọc..Đúng hay sai?

A. Sai

B. Đúng.

QUAY VỀ

Em hãy chia sẻ cảm xúc được gợi ra từ bài hát.
https://www.youtube.com/watch?v=KGWJCAc4kGg

II Trải nghiệm cùng văn bản
Khi đọc học sinh chú ý
- Nhịp, đọc diễn cảm
- Lưu ý dừng đọc đúng thời điểm để
trả lời các câu hỏi trong hộp chỉ dẫn

Liên hệ:
 Khổ thơ này gợi cho
em nhớ đến những
câu hát ru nào?
Suy luận: Điều mà con
“nghe” được trong lời
mẹ hát ở khổ thơ này có
gì khác biệt so với bảy
khổ thơ trước đó?

III Suy ngẫm và phản hồi
1. Tìm hiểu về thể thơ, vần, bố cục, mạch cảm xúc, hình ảnh
- Thể thơ: 6 chữ
- Cách gieo vần:
+ Gieo vần cách: ngào – dao; xanh –
anh; trầu – cau ; con – hơn; rồi – nôi;
sờn – thơm; nao – cao; ra – xa
+ Căn cứ xác định: Vần cách là trường
hợp tiếng cuối ở hai dòng thơ cách nhau
vần với nhau

+ Bài thơ Trong lời mẹ hát được viết
theo thể thơ nào?
+ Nhận xét về cách gieo vần của bài
thơ. Căn cứ vào đâu để em xác định như
vậy?

III Suy ngẫm và phản hồi
1. Tìm hiểu về thể thơ, vần, bố cục, mạch cảm xúc, hình ảnh
- Bố cục, mạch cảm xúc:
+ Sơ đồ bố cục:
+ Em hãy điền vào sơ đồ bố cục bài
thơ theo PHT số 2 và nhận xét về nét
độc đáo của bố cục bài thơ (Hs thảo
luận nhóm đôi)
+ Chỉ ra nét đặc sắc trong các hình
ảnh: Chòng chành nhịp võng ca dao
và Vầng trăng mẹ thời con gái/ Vẫn
còn thơm ngát hương cau.

III Suy ngẫm và phản hồi
1. Tìm hiểu về thể thơ, vần, bố cục, mạch cảm xúc, hình ảnh
- Bố cục, mạch cảm xúc:
+ Sơ đồ bố cục:

+ Nét độc đáo của bố cục bài thơ: Gợi tả sự lớn dần của
nhân vật con, từ khi con còn bé đến lúc trưởng thành song
hành với dấu ấn thời gian trong cuộc đời mẹ. Khi đứa con
còn nằm võng: lời ru mở ra hình ảnh quê hương đất nước
(khổ 1,2), qua lời ru, con thấu hiểu những tảo tần, vất vả,
hi sinh của người mẹ qua thời gian (các khổ 3 – 7), hình
ảnh thơ mở rộng ra ý nghĩa của lời mẹ ru: lời ru giúp con
lớn lên, trưởng thành (khổ cuối)
-> Đây cũng chính là mạch cảm xúc của bài thơ

III Suy ngẫm và phản hồi
1. Tìm hiểu về thể thơ, vần, bố cục, mạch cảm xúc, hình ảnh
- Hình ảnh
+ Nhịp võng chòng chành: gợi tả người mẹ đưa
võng ru con, đồng thời gợi tả âm điệu trầm bổng
của những câu ca dao mẹ ru con
+ Vầng trăng mẹ thời con gái,/ Vẫn còn thơm
ngát hương cau: gợi tả vẻ đẹp rạng rỡ của mẹ
thời trẻ

Hs thảo luận nhóm 4-6 em để
hoàn thành PHT số 3:
- Tìm hiểu về hình ảnh người mẹ
trong khổ thơ 3 – 7

III Suy ngẫm và phản hồi
1. Tìm hiểu về thể thơ, vần, bố cục, mạch cảm xúc, hình ảnh
Hình ảnh người mẹ trong khổ 3 – 7
Hình ảnh miêu tả người

Nhận xét về hình ảnh người mẹ

Nét độc đáo trong cách khắc

mẹ trong khổ 3 – 7

họa người mẹ

Vầng trăng, người mẹ vừa Hình ảnh người mẹ với vẻ đẹp của Người mẹ được khắc họa lẫn
giã gạo vừa ru con, tấm áo thời con gái nhưng đó còn là sự tần vào lời ru, hình ảnh mẹ trong
bạc phếch bạc phơ, bục mối tảo, chịu thương chịu khó trong lao từng khổ thơ hiện lên song
chỉ sờn, màu trắng trên mái động, vất vả vì con cái. Dù vất vả hành với tình cảm của con
tóc mẹ, lưng mẹ còng xuống nhưng lời ru của mẹ vẫn ngọt ngào, với mẹ
đầy ắp yêu thương, sự thảo thơm

III Suy ngẫm và phản hồi
2. Tìm hiểu cảm hứng chủ đạo
Vần nhịp
 

Vần, nhịp, tác dụng
……………….
………………………………
…………………………
 

Cách sử dụng hình ảnh
……………….
…………………………………
…………………………..
 

Cách sử dụng từ ngữ
……………….
…………………………………
…………………………..
 

Cảm hứng chủ đạo
……………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….

Hs thảo luận nhóm đôi
để hoàn thiện PHT số 4

III Suy ngẫm và phản hồi
2. Tìm hiểu cảm hứng chủ đạo
Tìm hiểu về cảm hứng chủ đạo
 

Vần, nhịp, tác dụng

Cách sử dụng hình ảnh

Vần cách, chủ yếu là nhịp

Hình ảnh giàu tính tạo hình:

2/4 đều đặn gợi cảm giác

Vầng trăng mẹ thời con gái/

giống như nhịp võng, nhịp

Áo mẹ bạc phơ bạc phếch/

nôi đưa con
 
 

Cách sử dụng từ ngữ
Từ ngữ: từ tượng thanh (thập
thình), tượng hình (chòng chành,
vấn vít, dập dờn), từ ngữ thể
hiện trực tiếp tình cảm của tác
giả đối với mẹ
(lạy trời đừng giông đừng bão,
thương mẹ, nôn nao)
 

Vải nâu bục mối chỉ sờn,...
 
 
 
 
  chủ đạo
Cảm hứng
Các yếu tố trên có tác dụng thể hiện cảm hứng chủ đạo của bài thơ là: cảm hứng
về những hi sinh của đời mẹ và những giá trị tốt đẹp mà mẹ đã truyền dạy cho
con qua lời ru
 

III Suy ngẫm và phản hồi
3. Chủ đề
- Nhan đề là tên văn bản, thường ngắn gọn,
thể hiện nội dung chính và thông điệp của
văn bản.
- Chủ đề: Qua hình ảnh lời ru con của mẹ,
tác giả thể hiện tình cảm yêu thương sâu
sắc, lòng biết ơn đối với mẹ và tình yêu quê
hương đất nước mà mẹ đã truyền dạy cho
con
=> Nhan đề Trong lời mẹ hát đã thể hiện
được chủ đề của bài thơ

+ Em hãy nhắc lại khái niệm và chức năng của
nhan đề (học ở lớp 6)
+ Theo em, nhan đề Trong lời mẹ hát có vai trò
thế nào trong việc thể hiện chủ đề của bài thơ?

III Suy ngẫm và phản hồi
4. Liên hệ, mở rộng
Trong lời mẹ hát

Mẹ (Đỗ Trung Lai)

Tình yêu thương, Tình yêu thương, lòng
lòng biết ơn đối với biết ơn, nỗi xót xa, bất
mẹ được lồng ghép lực trước thời gian in hằn
và tái hiện thông trên dáng mẹ được thể
qua hình ảnh lời ru hiện thông qua hình ảnh
con

sóng đôi mẹ và cây câu

Cách thể hiện hình ảnh người mẹ trong bài thơ
này có gì khác với cách thể hiện hình ảnh người
mẹ trong bài thơ khác mà em biết?(Học sinh
hoàn thành PHT số 5 để trả lời câu hỏi này)

IV Khái quát đặc điểm thể loại
Gv tổ chức trò chơi Hái hoa dân chủ. Luật chơi: Hs xung phong bốc
thăm các câu hỏi và trả lời nhanh. Với mỗi câu trả lời đúng của Hs,
Gv có phần thưởng khích lệ. Nếu Hs trả lời sai, Hs khác có quyền tiếp
tục trả lời. GV chuẩn bị đồng hồ đếm ngược 30 giây. Các câu hỏi
1) Nêu một số đặc điểm của thơ sáu chữ, bảy chữ
2) Vần liền là gì?
3) Vần cách là gì?
4) Bố cục của bài thơ là gì?
5) Mạch cảm xúc của bài thơ là gì?
6) Cảm hứng chủ đạo là gì?

IV Khái quát đặc điểm thể loại
Thơ sáu chữ

là thể thơ mỗi dòng có sáu chữ. Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ.
Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần,
ngắt nhịp đa dạng.

Vần liền

là trường hợp tiếng cuối của hai dòng thơ liên tiếp vần với nhau.

Vần cách

Bố cục của bài thơ

Mạch cảm xúc của
bài thơ
Cảm hứng chủ đạo

là trường hợp tiếng cuối ở hai dòng thơ cách nhau vần với nhau.
là sự tổ chức, sắp xếp các phần, các đoạn thơ theo một trình tự nhất định. Việc
xác định bố cục giúp người đọc có cái nhìn tổng quát, biết rõ bài thơ có mấy
phần, vị trí và ranh giới từng phần trong bài thơ, từ đó có thể xác định được mạch
cảm xúc của bài thơ.
là sự tiếp nối, sự vận động của cảm xúc trong bài thơ.
là trạng thái tình cảm mãnh liệt, thường gắn với tư tưởng và đánh giá nhất định
được thể hiện xuyên suốt tác phẩm, tác động đến cảm xúc của người đọc.

Chúc các em học tốt!