TIẾNG VIỆT 5
Tập 2

Tuần 19
Luyện từ và câu:
Câu đơn và câu ghép

HOẠT ĐỘNG NHÓM ĐÔI

Các em hãy xác định trạng
ngữ, chủ ngữ, vị ngữ trong
câu dưới đây:

Một buổi sáng, tôi cùng Nam
đi chơi ngoài công viên.

ĐÁP ÁN
Một buổi sáng, tôi cùng Nam đi chơi ngoài công viên.
Trạng ngữ

Chủ ngữ

Vị ngữ

I.
Nhận xét

Em hãy đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
Biển luôn thay đổi màu tùy theo sắc mây trời.
Trời xanh thẳm, biển cũng xanh thẳm như dâng cao
lên, chắc nịch. Trời rải mây trắng nhạt, biển mơ
màng dịu hơi sương. Trời âm u mây mưa, biển xám
xịt, nặng nề. Trời ầm ầm dông gió, biển đục ngầu,
giận dữ.
VŨ TÚ NAM

CÂU HỎI
Câu 1. Đánh số thứ tự các câu trong đoạn văn trên; xác định chủ ngữ, vị
ngữ trong từng câu.
Câu 2. Xếp các câu trên vào nhóm thích hợp:
a) Câu đơn (câu do một cụm chủ ngữ – vị ngữ tạo thành)
b) Câu ghép (câu do hai hoặc nhiều cụm chủ ngữ – vị ngữ tạo thành).
Câu 3. Có thể tách mỗi cụm chủ ngữ – vị ngữ trong các câu ghép ở đoạn
văn trên thành một câu đơn được không? Vì sao?

Câu 1. Đánh số thứ tự các câu trong đoạn văn trên; xác định chủ
ngữ, vị ngữ trong từng câu.
(1) Biển / luôn thay đổi màu tùy theo sắc mây trời.
(2) Trời / xanh thẳm, biển / cũng xanh thẳm như dâng cao lên, chắc nịch.
(3) Trời / rải mây trắng nhạt, biển / mơ màng dịu hơi sương.
(4) Trời / âm u mây mưa, biển / xám xịt, nặng nề.
(5) Trời / ầm ầm dông gió, biển / đục ngầu, giận dữ.

Câu 2. Xếp các câu trên vào nhóm thích hợp:
a) Câu đơn (câu do một cụm chủ ngữ – vị ngữ tạo thành)
b) Câu ghép (câu do hai hoặc nhiều cụm chủ ngữ – vị ngữ tạo thành).

a) Câu đơn:

b) Câu ghép:

Câu 1.

Câu 2, 3, 4, 5.

Câu 3. Có thể tách mỗi cụm chủ ngữ – vị ngữ trong các câu
ghép ở đoạn văn trên thành một câu đơn được không? Vì sao?
• Không thể tách mỗi cụm chủ ngữ – vị ngữ (tức là mỗi vế câu)
trong câu ghép ở đoạn văn trên thành một câu đơn, vì các vế
câu diễn tả những ý có quan hệ chặt chẽ với nhau.
• Nếu tách mỗi vế trong câu ghép thành 1 câu đơn thì sẽ tạo
nên một chuỗi câu rời rạc, không gắn kết với nhau.

II. Ghi nhớ

Câu đơn là câu do một cụm chủ ngữ – vị ngữ tạo thành.

Câu ghép là câu do hai hoặc nhiều cụm chủ ngữ – vị ngữ
ghép lại với nhau tạo thành. Mỗi cụm chủ ngữ – vị ngữ
được gọi là một vế câu, thể hiện một ý có quan hệ chặt chẽ
với những vế câu khác.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Bài tập 1. Tìm câu ghép trong đoạn văn dưới đây. Xác
định các vế câu trong từng câu ghép.
Vườn cây vào đông, lá vàng bay lả tả trên nền đất lạnh. Sương giá quấn
quanh ngọn những cành khô. Đêm xuống, gió bấc thổi hun hút. Chú chim
sâu rét. Chú đâm nản lòng. Chú nằm vo tròn trong cái tổ lá ngải treo đu đưa.
Mặt Trời đã lên cao, chú mới ra khỏi tổ.
NGUYỄN KIÊN

ĐÁP ÁN
(1) Vườn cây vào đông, lá vàng bay lả tả trên nền đất lạnh.
CN1

VN1

CN2

VN2

(2) Đêm xuống, gió bấc thổi hun hút.
CN1 VN1

CN2

VN2

(3) Mặt Trời đã lên cao, chú mới ra khỏi tổ.
CN1

VN1

CN2

VN2

HOẠT ĐỘNG NHÓM ĐÔI
Bài tập 2. Một bạn học sinh chép theo trí nhớ một đoạn văn
của nhà văn Phong Thu nhưng chưa thật chính xác. Em hãy
giúp bạn chuyển những cặp câu đơn có quan hệ chặt chẽ với
nhau thành câu ghép.
Tất cả các bà mẹ đều yêu thương con mình. Con rết thì mẹ
lạnh. Con ngã thì mẹ đau. Con đói. Ruột gan mẹ cồn cào. Con
ngoan. Mặt mẹ nở hoa. Con hư. Lòng mẹ rầu rĩ...

ĐÁP ÁN
Tất cả các bà mẹ đều yêu thương con mình. Con rét thì
mẹ lạnh. Con ngã thì mẹ đau. Con đói, ruột gan mẹ cồn
cào. Con ngoan, mặt mẹ nở hoa. Con hư, lòng mẹ rầu rĩ…

Xem lại kiến thức bài
Luyện từ và câu – Câu đơn
và câu ghép, hiểu, phân
biệt và vận dụng được kiến
thức.

Đọc trước Viết – Luyện
tập tả phong cảnh
(Cách quan sát).