BÀI 1 - TÔI VÀ CÁC BẠN

History

Hist
o

ry

NGHE CA KHÚC “TÌNH BẠN TUỔI THƠ” VÀ NÊU CẢM NHẬN

BẤM VÀO ẢNH TRÊN ĐỂ NGHE
NHẠC
HOHOANGGIA.IO.VN

THỰC HIỆN CÁC YÊU CẦU SAU:

01

02

03

04

Hãy kể tên một số chuyện mà em
đã đọc

Nếu muốn tóm tắt lại nội dung câu
chuyện, em sẽ dựa vào những sự
kiện nào?

05

Ai là người kể trong truyện này?
Người kể ấy xuất hiện ở ngôi thứ
mấy?
Nhân vật chính trong truyện là ai?
Nêu 1 vài chi tiết giúp em hiểu đặc
điểm của nhân vật đó?

Từ những nội dung trên và kết hợp với kiến thức sách giáo khoa hãy cho
biết khái niệm và đặc điểm của chuyện đồng thoại.

1. Khái niệm
Truyện đồng thoại là truyện viết ra cho
trẻ em, có nhân vật thường là loài vật
hoặc đồ vật được nhân cách hóa.
Các nhân vật này vừa mang những đặc
tính vốn có của loài vật hoặc đồ vật, vừa
mang đặc điểm của con người.

2. Đặc điểm chính
- Các con vật vừa giữ được các đặc
điểm tự nhiên vốn có (thức ăn, nơi ở, sở
thích), vừa có những đặc điểm của con
người (làm việc, nghỉ ngơi, lo nghĩ về
tương lai...)

3. Cốt truyện
- Cốt truyện đồng thoại: gồm các sự
kiện được sắp xếp theo trật tự thời gian,
với kết cấu: sinh ra (tuổi thơ) - trưởng
thành - biến cố - thành công, nhận được
bài học (kết thúc có hậu)

4. Người kể chuyện
- Gồm có hai kiểu người kể chuyện thường
gặp trong truyện đồng thoại:
Người kể chuyện ngôi thứ nhất: xưng “tôi”,
trực tiếp xuất hiện trong tác phẩm
Người kể chuyện ngôi thứ ba (người kể
chuyện giấu mình): không tham gia và câu
chuyện, nhưng có khả năng biết hết mọi
chuyện.

5. Lời người kể chuyện
- Là thuật lại các sự việc trong câu chuyện,
bao gồm cả việc thuật lại mọi hoạt động của
nhân vật và miêu tả bối cảnh không gian, thời
gian của các sự việc, hoạt động ấy.
- Lời nhân vật: là lời nói trực tiếp của nhân
vật (đối thoại, độc thoại), có thể được trình
bày tách riêng hoặc xen lẫn với lời người kể
chuyện.

 Em hãy kể tên
một số câu chuyện
có nhân vật là con
vật/ đồ vật/ loài
vật mà em đã biết,
đã nghe ?

• Một số câu chuyện có nhân vật là loài vật, con vật là:

Rùa và Thỏ

Anh đom đóm
( Võ Quảng)

Ngày Tết của Trâu Xe
( Võ Quảng)

GIA SƯ HỒ HOÀNG GIA - Buổi 2,3,4 (07/09/2026

BÀI 1: TÔI VÀ CÁC BẠN
VĂN BẢN 1:
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI
ĐẦU TIÊN
(TRÍCH: DẾ MÈN PHIÊU LƯU KÍ)
- TÔ HOÀI HỒ HOÀNG GIA

Nhận diện được những đặc
01 trưng của các yếu tố truyện
đồng thọai trong văn bản
Phân tích được đặc điểm và
02 ý nghĩa của các nhân vật
trong văn bản
Có được bài học ý nghĩa
03 và liên hệ tình bạn cho
bản thân

01
ĐỌC,
TÌM HIỂU CHUNG

1. Đọc văn bản

* Hướng dẫn đọc:
- Đoạn đầu: Đọc với
giọng hào hứng, kiêu
hãnh, to, vang
- Đoạn trêu chị Cốc:
Đọc với giọng trịnh
thuợng ,khó chịu
- Đoạn cuối: Đọc chậm,
trầm buòn, sâu lắng
- Giọng Dế Choắt: Yếu
ớt, rên rỉ

2. Giải nghĩa chú thích

Mẫm

Béo tròn, đầy đặn

Dún dẩy

Chuyển động nhẹ, theo chiều lên xuống,
nhịp nhàng

Tợn

Bạo dạn đến mức liều lĩnh, khống biết sợ
hãi là gì

Hủn hoẳn

Ngắn đến mức khó coi

Cà khịa

Cố ý gây sự để cãi nhau, đánh nhau

Xốc nổi

Hăng hái nhưng thiếu chín chắn

3. Tác giả, tác phẩm

a) Tác giả TÔ HOÀI ( 1920 – 2014 )
 Tô Hoài
Tên khai sinh là
Nguyễn Sen

 Tác phẩm tiêu
biểu: Võ sĩ Bọ
Ngựa, Nhà Chử,
Vợ chồng A Phủ,
…

 Đề tài:
Ông viết nhiều truyện
cho thiếu nhi, viết về đề
tài miền núi và Hà Nội

 Phong cách
nghệ thuật:
Ngôn ngữ chân
thực, gần gũi với
đời sống

b) Tác phẩm
- Dế Mèn phiêu lưu kí là tác phẩm nổi tiếng
nhất của Tô Hoài, được dịch ra gần 40 thứ
tiếng trên Thế Giới
- Văn bản “Bài học đường đời đầu tiên”
là đoạn trích được trích từ Chương 1
của tác phẩm

Ngôi kể thứ nhất
( Người kể xưng “tôi” )

Người kể chuyện:
Dế Mèn

( Nhân vật trong truyện )

Phần 1
Từ đầu … đứng đầu thiên hạ
 Bức chân dung tự họa của Dế Mèn

Phần 2
Đoạn còn lại
 Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn

02
TÌM HIỂU CHI TIẾT

NỘI DUNG TÌM HIỂU
Miêu tả ngoại hình Dế Mèn
Hành động của Dế Mèn
Dế Mèn tự đánh giá bản thân
Quan hệ của Dế Mèn với bà con hàng xóm
Nhận xét về Dế Mèn theo góc nhìn của em

CÂU TRẢ LỜI CỦA EM

1. Ngoại hình, hành động, tính cách của Dế Mèn
a) Ngoại hình, hành động
NGOẠI HÌNH
- Càng: Mẫm bóng
- Vuốt: Cứng, nhọn hoắt,
đạp phành phạch
- Cánh: Áo dài chấm đuôi
- Răng: Đen nhánh……

TỰ ĐÁNH GIÁ
- Chàng Dế thanh niên,
cường tráng, rất bướng,
tợn lắm, giởi lắm,
- Tay ghê gớm, sắp đứng
đầu thiên hạ

HÀNH ĐỘNG
- Co cẳng đạp phanh
phách vào các ngọn cỏ;
- Vũ cánh phành phạch
gión giã
- Nhai ngoắm ngoạp,...

QUAN HỆ VỚI MỌI NGƯỜI
- Cà khịa, to tiếng
- Quát chị Cào Cào
- Đá và ghẹo anh Gọng
Vó

1. Ngoại hình, hành động, tính cách của Dế Mèn
b) Tính cách của Dế Mèn

Em hãy nhận xét
về tính cách của
Dế Mèn bằng 3-4
tính từ ( Có ưu,
nhược điểm )

1. Ngoại hình, hành động, tính cách của Dế Mèn
b) Tính cách của Dế Mèn

Tự tin, biết chăm sóc bản
thân, sống điều độ. Nhưng Dế
Mèn cũng rất kiêu ngạo,
hung hăng, hiếu thắng, hay
bắt nạt kẻ yếu

 Đánh giá nhân vật Dế Mèn
Tích cực

Khỏe mạnh,
cường tráng,
đầy sức sống,
yêu đời, tự tin

Tiêu cực

Kiêu căng, tự
phụ,
hỡmhĩnh,
thích ra oai

Bức chân dung tự họa của Dế Mèn

a. Hình dáng
b. Hành động
c. Suy nghĩ

Nghệ thuật nhân hóa, so sánh. Loài
vật được miêu tả bằng đặc điểm,
tính cách , … của con người

 Vẻ đẹp cường tráng
 Tính nết kiêu căng, tự phụ coi
thuờng tất cả mọi người

Bài học rút ra cho bản thân thông qua bức chân
dung tự họa của Dế Mèn
Nên làm
Ăn uống đầy đủ,
tự chăm sóc bản
thân để trở nên
nhanh nhẹn, khỏe
mạnh

Ko nên làm

Quá tự tin vào
bản thân, coi
mình là trung
tâm, kiêu căng,
trêu trọc người
yếu kém

2. Nhân vật Dế Choắt
a) Ngoại hình, tính cách, hành động
- Trạc tuổi Dế Mèn. Bẩm sinh yếu đuối
- Người gầy gò, dài lêu nghêu như gã thuốc phiện
- Cảnh ngắn ngủn, đôi cánh bè bè
- Râu ria cụt 1 mẩu. Mặt mũi ngẩn ngẩn ngơ ngơ
- Ăn xổi ở thì. Đào hang nông sát đất

Ốm yếu sống tạm bợ.
Đối ngược với Dế Mèn

2. Nhân vật Dế Choắt
b) Thái độ của Dế Mèn với Dế Choắt
Đặt tên: Dế Choắt
Xưng hô: ta – chú mày
- Chú mày có lớn mà chẳng có khôn
- Đào tổ nông thì cho chết

 Khinh bỉ và coi thường Dế Choắt
 Không giúp đỡ
 Lối sống ích kỷ, chỉ biết bản thân

Chỉ ra chi tiết miêu tả Dế Mèn và
Dế Choắt gợi đặc điểm liên
tưởng tới đặc điểm con người
Các chi tiết miêu tả,
hình dáng, cử chỉ
thường thể hiện đặc
điểm loài vật

Các chi tiết miêu tả,
lời nói, ý nghĩa
thường gợi đến hình
ảnh con người

Đặc điểm nhân vật truyện đồng thoại: Nhân vật được
nhân hóa vừa có đặc tính loài vật vừa có tích cách
con người

Nhân vật được nhân
cách hóa
Miêu tả sinh động,
tinh tế

Sử dụng hình ảnh so
sánh, từ ngữ láy đặc sắc

Trước khi Sau khi trêu
trêu chị Cốc
chị Cốc
Thái độ
Hành động

Kết quả

Trước khi trêu Sau khi trêu
chị Cốc
chị Cốc
Thái độ

Hành động

- Mắng, coi thường,
bắt nạt Choắt
- Cất giọng véo von
trêu Cốc
Hung hăng, ngạo
mạn, xấc xược

- Chui tọt vào hang
- Núm dưới hang
nắm im thin thít
- Mon men bò lên
Hoảng sợ, hèn
nhát

Kết quả

- Dế Choắt chết

Dế Mèn hối hận
chôn cất Dế Choắt

Nguyên nhân
Thói hung hang, kiêu ngạo.
Muốn gia oai với Dế Choắt

Diễn biến
Hát véo von trêu chọc chị
Cốc.Chui tọt vào hang

Tâm trạng Dế Mèn
Bụng nghĩ thú vị
Khiếp sợ, nằm im thin thít

Hậu quả

Dế Choắt bị chị Cốc
mổ chết

Hung hăng, xấc xược, không coi ai ra gì

2

1

Sợ hãi, hèn nhát, trốn tránh
Ân hận, ăn năn tội mình

3

Biết ân hận, nhận ra lỗi lầm
của bản thân khi gây ra cho
người khác