SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP. HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG TH, THCS và THPT TRƯƠNG VĨNH KÝ
Môn học: Ngữ văn
Biên soạn: Trần Thị Thu Hương
NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG TIẾNG VIỆT
SỬ DỤNG ĐÚNG THEO CÁC CHUẨN MỰC CỦA TIẾNG VIỆT

SỬ DỤNG ĐÚNG THEO CÁC CHUẨN MỰC
CỦA TIẾNG VIỆT
1.Về ngữ âm và chữ viết
2. Về từ ngữ
3. Về ngữ pháp
4. Về phong cách ngôn ngữ
1.Về ngữ âm và chữ viết
a/ Phát hiện lỗi về chữ viết (do phát âm không đúng chuẩn mực) chữa lại cho đúng:
Không giặc quần áo ở đây.
Khi sân trường khô dáo, chúng em chơi đá cầu hoặc đánh bi.
Tôi không có tiền lẽ, anh làm ơn đỗi cho tôi.
Phân tích ngữ liệu trang 65

- Nói và viết sai phụ âm cuối c/t: giặc -> giặt
- Nói và viết sai phụ âm đầu d/r: dáo -> ráo
- Nói và viết sai thanh điệu hỏi/ngã: lẽ-> lẻ;
đỗi -> đổi
1.Về ngữ âm và chữ viết
b. Sự khác biệt do phát âm theo tiếng địa phương
- Thế tại sao đang ở thành phố, bác lại về nhà quê?
- À…chuyện ấy thì dài lắm. Nhẩn nha rồi bác kể. Dưng mờ… chẳng qua cũng là do cái duyên, cái số…Gì thế, cháu?
- Bác nói giọng nó khang khác thế nào ấy. Trời bác nói là giời (…). Nhưng mà bác nói là dưng mờ. Bảo, bác nói là bẩu.
- Ăn nước ở đâu nói giọng ở đó mờ, cháu.
Kết luận:
- Nói / phát âm theo âm thanh chuẩn của Tiếng Việt.
- Viết đúng theo quy tắc chính tả.
2. Về từ ngữ
a. Hãy phát hiện và chữa lỗi về từ ngữ trong các câu sau:
- Khi ra pháp trường, anh ấy vẫn hiên ngang đến phút chót lọt.
Những học sinh trong trường sẽ hiểu sai các vấn đề mà thầy giáo truyền tụng.
Số người mắc và chết các bệnh truyền nhiễm đã giảm dần.

b. Lựa chọn các câu dùng từ đúng trong các câu sau:

- Anh ấy có một yếu điểm: Không quyết đoán trong
công việc.
- Điểm yếu của họ là thiếu tinh thần đoàn kết.
- Bọn giặc đã ngoan cố chống trả quyết liệt.
- Bộ đội ta đã ngoan cường chiến đấu suốt một ngày đêm.
Tiếng Việt rất giàu âm thanh và hình ảnh, cho nên có thể nói đó là thứ tiếng rất linh động, phong phú.
Kết luận:
Dùng từ ngữ đúng với hình thức, cấu tạo,
ý nghĩa, và đặc điểm ngữ pháp của chúng
trong Tiếng Việt.
3. Về ngữ pháp

a. Phát hiện và chữa lỗi về ngữ pháp
* Câu 1:
Qua tác phẩm Tắt đèn của Ngô Tất Tố đã cho ta thấy hình ảnh người phụ nữ nông thôn trong
chế độ cũ.
Sai:
Do không phân định rõ trạng ngữ và chủ ngữ.
- Sửa:
+ Cách 1: Bỏ từ “Qua”
+ Cách 2: Bỏ từ “của”, thêm dấu phẩy
+ Cách 3: Bỏ cụm từ “đã cho”, thêm dấu phẩy
* Câu 2: Lòng tin tưởng sâu sắc của những thế hệ cha anh vào lực lượng măng non và xung kích sẽ tiếp bước mình.
Sai:
Thiếu thành phần nòng cốt (cả câu chỉ là một cụm danh từ được phát triển, chưa đủ thành phần chính C-V)
- Sửa:
+ Cách 1: Đó là lòng tin tưởng sâu sắc của những thế hệ cha anh vào lực lượng măng non và xung kích, những lớp người sẽ tiếp bước họ. (Thêm chủ ngữ)
+ Cách 2: Lòng tin tưởng sâu sắc của những thế hệ cha anh vào lực lượng măng non và xung kích, những lớp người sẽ tiếp bước họ đã được thể hiện rõ trong tác phẩm. (Thêm vị ngữ)



* Kết luận:
- Cần cấu tạo câu theo đúng quy tắc ngữ pháp tiếng Việt, diễn đạt đúng các quan hệ ý nghĩa.
- Sử dụng dấu câu thích hợp.
- Các câu trong văn bản cần được liên kết chặt chẽ.
4. Về phong cách ngôn ngữ:

Phân tích và chữa lại những từ dùng không
phù hợp với phong cách ngôn ngữ.
- Câu 1: từ hoàng hôn không phù hợp với phong cách hành chính, chỉ dùng trong phong cách ngôn ngữ nghệ thuật.
Sửa: chiều (buổi chiều)

- Câu 2: cụm từ hết sức là ko phù hợp phong cách nghệ thuật, chỉ nên dùng trong phong cách ngôn ngữ sinh hoạt.
Sửa: rất /vô cùng.
b. Các từ ngữ thuộc phong cách ngôn ngữ
sinh hoạt:
- Các từ xưng hô: bẩm, cụ, con
- Thành ngữ: trời tru đất diệt, một thước cắm dùi không có
- Từ đưa đẩy: lại sinh ra, có thế, quả, để mà, lại…
- Khẩu ngữ: sinh ra, có dám nói gian, quả, về làng về nước, chả làm gì nên ăn, kêu,..

* Kết luận:
Nói và viết phù hợp với các đặc trưng
và chuẩn mực trong từng phong cách
chức năng ngôn ngữ.
Luyện tập vận dụng:
Xem các bảng quảng cáo sau đây, em hãy tìm các lỗi sai và sửa lại cho đúng.
Củng cố:
Ghi nhớ trang 67
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT