TIẾT….

T h ự c h à n h t i ế n g Vi ệ t

CÂU ĐẶC BIỆT

Hoạt động
khởi động

Hoạt động khởi động

Em có xác định được chủ ngữ - vị ngữ của câu in đậm trong
đoạn văn: “Trước ga Hàng Cỏ. Chặp tối. Chuyến tàu Nam
vừa lên, người chen lấn đông nghịt.” không?
TL: Không xác định được chủ ngữ - vị ngữ của những câu
in đậm.

Hình thành
kiến thức

HS hoạt động cặp đôi

01
HS đọc kĩ Tri thức
ngữ văn trong SGK
(tr. 118); đọc khung
Nhận biết câu đặc
biệt trong SGK (tr.
131 - 132).

02
Tìm hiểu ví dụ và
rút ra khái niệm về
câu đặc biệt

I. Tri thức Tiếng Việt: Câu đặc biệt
- Câu đặc biệt là câu được cấu tạo bởi một từ hoặc một
cụm từ.
- Câu đặc biệt thường dùng để gọi - đáp; nhấn mạnh cảm
xúc; liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng;
xác định thời gian, nơi chốn diễn ra sự việc.

Hoạt động
luyện tập

1. Bài tập 1

Rầm rầm. mô tả âm thanh,
thông báo về trận mưa.

Ôi! lời than, bộc lộ cảm
xúc.

Bộp! thông báo về hiện
tượng.

Mũi kiếm! thông báo
về sự tồn tại của sự vật.

Hắn! Và một cuốn sách!
liệt kê

Si-men, em! lời gọi.

2. Bài tập 2

Xác định câu đặc biệt và điền thông tin
vào bảng
Tác dụng Bộc lộ
Liệt kê, thông báo sự tồn Xác định thời Gọi cảm xúc tại của sự vật, hiện tượng gian, nơi chốn đáp
Câu đặc biệt
a. Ôi chao!Ôi
Rô-mê-ô, hỡi
Rô-mê-ô!

X

b. Choáng váng.
Và màn đêm.

X

c. “Đêm!”

X

X
X

3. Bài tập 3

Tìm và nêu tác dụng của câu đặc biệt

- Câu đặc biệt:
Nhiều giờ trôi qua.
Mưa tuôn, gió thổi.
Con tôi…!
Nước lạnh, ngầu bùn, sâu hút và cuốn mạnh…
=> Tác dụng: Nhằm bộc lộ cảm xúc, liệt kê thông báo về
sự vật, xác định thời gian và gọi đáp. Từ đó làm câu
chuyện thêm xúc động, đi sâu vào lòng người đọc.

4. Bài tập 4

Hoạt động nhóm theo bàn

- Câu đặc biệt: Ôi!
- Câu rút gọn: Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
=> Sự khác nhau:
- Câu đặc biệt: không thể khôi phục chủ - vị.
- Câu rút gọn: Là câu đơn gồm có hai thành phần đã bị lược
bỏ đi chủ ngữ hoặc vị ngữ, khi nói hoặc viết sẽ trở thành câu
rút gọn nên có thể khôi phục chủ - vị.

Hoạt động
vận dụng

Hoạt động vận dụng

Tìm trong văn bản đã học 9 (đã đọc) hoặc tự đặt
3 câu đặc biệt

DẶN DÒ
- Nắm kiến thức về câu đặc biệt.
- Hoàn thành các bài tập.
- Soạn bài: Viết bài văn nghị luận phân
tích một tác phẩm văn học (kịch)